Sister

https://www.facebook.com/events/616585206783021

­čÜĘ

28.09.2022 ÔşĽ´ŞĆ 18:00-22:00 ÔşĽ´ŞĆ

╔¬╔┤ß┤Ťß┤ç╩Ç╔┤ß┤Çß┤Ť╔¬ß┤Ć╔┤ß┤Ç╩č ŕť▒ß┤Çŕť░ß┤ç ß┤Ç╩Öß┤Ć╩Çß┤Ť╔¬ß┤Ć╔┤ ß┤ůß┤Ç╩Ć

@hausderstatistik ­čĹë­čî│WALD­čî│

brought to you by @dziewuchy_berlin / part of @draussenstadt

ft. ­ŁĽż­ŁľŹ­Łľö­Łľť @berlin_strippers_collective ÔÜí´ŞĆ @ur_barbie_boy ÔÜí´ŞĆ @dazzzedandconfused_ ­čćś ­ŁĽŻ­ŁľÄ­ŁľÖ­ŁľÜ­Łľć­ŁľĹ @jexblackmore ÔÜí´ŞĆ @jemek_jemowit ­čćś ­ŁĽ«­Łľö­Łľô­Łľł­ŁľŐ­ŁľŚ­ŁľÖ @jemek_jemowit

Kochane Dziewuchy i Dziewuchowie,

nadszed┼é czas, ┼╝eby uhonorowa─ç nasze Siostry*, kt├│re wsp├│lnie z nami walcz─ů o prawa kobiet i LGBT w Berlinie i ponad granicami.

Ju┼╝ teraz zanotujcie w kalendarzach – 28.9. – Dzie┼ä Bezpiecznej Aborcji. Tym razem nie robimy klasycznego demo, ale co┼Ť innego – przyznajemy dziewuchowe nagrody, b─Ödzie te┼╝ koncert i performance.

SAFE ABORTION DAY 28.9.2022

Die Zeit ist gekommen, dass wir unsere Schwestern* (Siostry) ehren. Im Jahr 2022 werden zum ersten Mal die Dziewuchy-Berlin-Preise f├╝r gute deutsch-polnische Schwesternschaft und feministische Zusammenarbeit vergeben. In Februar haben Dziewuchy Berlin einen Vertrag ├╝ber Gute Schwesternschaft und Feministische Zusammenarbeit geschrieben der die Grundlage f├╝r der Siostry* Preis. Bei den Preisen handelt es sich um originelle handgezeichnete k├╝nstlerische Zeichnungen und selbstgemachtes Dziewuchy Getr├Ąnk f├╝r alle Nominierten. Es sind keine finanziellen Preise vorgesehen. Aufgrund des Krieges in der Ukraine haben wir die Ausschreibung bis zum 12.6.2022 verl├Ąngert. Die Preisverleihung findet am 28. September 2022 statt, dem Internationalen Tag des sicheren Schwangerschaftsabbruchs. Jedes Jahr veranstalten Dziewuchy Berlin an diesem Tag Demonstrationen, aber dieses Jahr wird es eine ehrende und erm├Ąchtigende Veranstaltung sein, um Schwesternschaft und Zusammenarbeit f├╝r Frauen- und LGBT-Rechte aufzubauen.

Im Programm:

Siostry*Preisverleihung / Przyznanie nagr├│d

Performance: Jemek Jemowit performt ÔÇťSelf-Possession RitualÔÇŁ von Jex Blackmore

Performance: Berlin Strippers Collective

Konzert: Jemek Jemowit spielt ÔÇťBest Off JemekÔÇŁ

Mehr: https://www.dziewuchyberlin.org/28-9-2022-siostrypreis…/

#safeabortionday #wegmit218 #28Sept #SiostryPreis #DziewuchyBerlin #UrbanePraxis #draussenstadt

@projektfonds_urbanepraxis Draussenstadt

Projekt Irena Bobowska. Wi─Özienia. Gef├Ąngnisse.

├ťber Irena Bobowska findet man auf diesem Blog viele Beitr├Ąge. Zum Beisipiel HIER.

O Irenie Bobowskiej czytelnik znajdzie wiele wpis├│w na tym blogu – np. TU

Ela Kargol

Irena Bobowska widersetzte sich der Unterdr├╝ckung, welche f├╝r sie und viele andere am 1. September 1939, mit Hitlers ├ťberfall auf Polen begann.

Seit ihrer Verhaftung bis zu ihrem Tode verbrachte sie ├╝ber zwei Jahre in sieben Gef├Ąngnissen.

Das letzte war in Berlin-Pl├Âtzensee, wo sie hingerichtet wurde. Das erste war Gestapo-Gef├Ąngnis- Posen.

Fort VII, Wronki, Gef├Ąngnis Spandau, Moabit, Barnimstra├če waren dazwischen.


Irena Bobowska stawi┼éa op├│r zbrojnej przemocy, kt├│ra dla niej i wielu innych os├│b rozpocz─Ö┼éa si─Ö 1 wrze┼Ťnia 1939 roku, wraz z inwazj─ů Hitlera na Polsk─Ö.

Od momentu aresztowania do ┼Ťmierci sp─Ödzi┼éa ponad dwa lata w siedmiu wi─Özieniach.

Ostatnim miejscem by┼éo wi─Özienie w Berlinie-Pl├Âtzensee, gdzie zosta┼éa stracona. Pierwszym – wi─Özienie Gestapo w Domu ┼╗o┼énierza w Poznaniu.

Fort VII, Wronki, wi─Özienie Spandau, Moabit, Barnimstra├če by┼éy pomi─Ödzy.

Sieben Gef├Ąngnisse oder Orte, wo sie fr├╝her waren / Siedem wi─Özie┼ä albo miejsca, gdzie si─Ö przedtem znajdowa┼éy.

Projekt: Irena Bobowska. Zako┼äczenie / Abschlu├č

SprachCaf├ę Polnisch e.V. ÔÇô Polska Kafejka J─Özykowa

Schulzestr. 1
13187 Berlin Pankow

S-Bahn: Wollankstra├če

*

Dzi┼Ť, 23 wrze┼Ťnia 2022 o godz. 20 organizujemy spotkanie ko┼äcz─ůce projekt “Irena Bobowska, zapomniana bohaterka. Brakuj─ůca po┼éowa historii”.
Naszymi go┼Ť─çmi s─ů organizatorzy, wsp├│┼épracownicy i osoby bior─ůce udzia┼é w projekcie.
*
O projekcie opowiedz─ů Anna Krenz i Ela Kargol
Wiersze Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku przeczyta Karen Kandzia
Filmowe impresje – Jasha Seibel
Zdj─Öcia – Maciej Soja
Muzyka live
Wystawa

*

Zrobimy sobie wsp├│lne zdj─Öcie

Było nas w sumie ponad 40 osób, w tym 16 panelistek, 4 muzyków, 5 tłumaczek, 2 techników, 1 performerka, 1 filmowiec i 2 fotograf*ki, 1 praktykantka.

Byli┼Ťmy, jak to zawsze pisa┼éa Ania Krenz, w ci─ůgu jednego miesi─ůca w 4 miejscach, odby┼éy si─Ö 4 zupe┼énie r├│┼╝ne dyskusje i koncerty, 4 performance – ka┼╝dy inny.

To jest nasze pi─ůte miejsce – dzi┼Ť po raz pierwszy zobaczymy performance w ca┼éo┼Ťci.

Polin – to ┼╝ydowski wyraz, oznaczaj─ůcy: tu odpoczniesz. Przyjd┼║, napijemy si─Ö wina, porozmawiamy. Tu i dzi┼Ť odpoczniesz.

Projekt Irena Bobowska. Erinnerung. Pami─Ö─ç.

4. ERINNERUNG / Diskussion / Performance / Ausstellung / Konzert

WAS: 4. Event Projekt “Irena Bobowska”
WO: St├Ądtischer Friedhof Altglienicke, Sch├Ânefelder Chaussee 100
WIE: U-Bahn Adlersfof / Bus 164 ==>> BER Stop: Dankmarsteig
WANN: Donnerstag / czwartek 22.09.2022 / 18:00 – 21:00

Fehlende H├Ąlfte der Geschichte. Irena Bobowska, die vergessene Heldin.
DISKUSSIONEN / PERFORMANCE / AUSSTELLUNG / KONZERTE4 Orte / 4 Termine / 4 Themen / 8 Gedichte
Die Veranstaltungsreihe ÔÇ×Fehlende H├Ąlfte der GeschichteÔÇť ist ein Versuch, die polnisch-deutsche Geschichte zu vervollst├Ąndigen, indem es an Frauen erinnert ÔÇô vergessene Heldinnen, die aus den Seiten der Geschichte gel├Âscht wurden, polnische Frauen, die vor 100 Jahre gemeinsam mit Frauen in Deutschland um ihre Rechte gek├Ąmpft haben, die sp├Ąter die Opfer des Krieges waren, aber auch f├╝r die Freiheit gek├Ąmpft haben. Viele von ihnen haben in Berlin gehandelt oder sind dort ermordet. In dem Projekt wollen wir an die Polinnen in Berlin erinnern, die von dem Verbrecher-Regime verfolgt, gefoltert, umgebracht und danach noch in die Vergessenheit gebannt wurden. Vor dem Hintergrund des Krieges in der Ukraine hat die Geschichte eine v├Âllig neue Dimension, die sehr relevant und aktuell ist.
Brakuj─ůca cz─Ö┼Ť─ç historii. Irena Bobowska, zapomniana bohaterka.

DYSKUSJE / PERFORMANCE / WYSTAWA / KONCERTY4 Miejsca / 4 Terminy / 4 Tematy / 8 Wierszy
Projekt ÔÇťBrakuj─ůca cz─Ö┼Ť─ç historiiÔÇŁ jest pr├│b─ů uzupe┼énienia polsko-niemieckiej historii poprzez przypomnienie kobiet ÔÇô zapomnianych bohaterek wymazanych z kart historii, Polek, kt├│re 100 lat temu walczy┼éy o swoje prawa razem z kobietami w Niemczech, kt├│re p├│┼║niej sta┼éy si─Ö ofiarami wojny, ale r├│wnie┼╝ walczy┼éy o wolno┼Ť─ç. Wiele z nich dzia┼éa┼éo w Berlinie lub zosta┼éo tu zamordowanych. W tym projekcie chcemy przypomnie─ç o polskich kobietach w Berlinie, kt├│re by┼éy prze┼Ťladowane, torturowane i zabijane przez zbrodniczy re┼╝im, a nast─Öpnie wymazane z kart historii. W kontek┼Ťcie wojny na Ukrainie temat ten zyskuje zupe┼énie nowy i aktualny wymiar.

Erinnerung
Erinnerungskultur, Erinnerungspolitik, Denkm├Ąler, Frauen. Unsere M├╝tter, Gro├čm├╝tter, Tanten, Urgro├čm├╝tter. Kriegerinnen, Opfer. Wissenschaftlerinnen, Arbeiterinnen, K├╝nstlerinnen, Hausfrauen. Anonyme Heldinnen. Was kann getan werden, um ihnen eine Stimme zu geben, um ihre Erinnerung in der kollektiven Kultur wiederherzustellen, insbesondere im Kontext der deutsch-polnischen Beziehungen?

Schirmherrschaft Herr Oliver Igel, Bezirksb├╝rgermeister von Berlin Treptow-K├Âpenick

Gr├╝├čwort: Oliver Igel, Bezirksb├╝rgermeister von Berlin Treptow-K├Âpenick

Rede: Katharina Struber, Bildhauerin, zusammen mit Architekt Klaus Gruber Gestalterin der Begr├Ąbnisst├Ątte und Erinnerungsort Friedhof Altglienicke

Rede: Klaus Leutner, Forscher, Autor, Initiator des Erinnerungsorts Friedhof Altglienicke

Rede: Wacława Małecka und Mitgliederinnen des Vereins der Freunde der Dabrówka-Schule, Poznań

Performance: Karen Kandzia

Anna Krenz bei der Veranstaltung in der Nikodemus Kirche am 15.09.2022; Foto: Krzysztof Rottermund

Diskussion mit:
Franziska Bruder / Lagergemeinschaft Ravensbr├╝ck Freundeskreis e.V.
dr Iwona Dadej / Instytut Historii PAN
Klaudyna Droske / Leiterin der Gesch├Ąftsstelle der Polonia
Nora Hogrefe / Leiterin der Koordinierungsstelle Historische Stadtmarkierungen im Verein Aktives Museum Faschismus und Widerstand in Berlin
Anja Witzel / Referentin der Berliner Landeszentrale f├╝r politische Bildung

Konzert: Warnfried Altmann | www.warnfried-altmann.de

Projektwebsite: www.dziewuchyberlin.org/bobowska/
instagram.com/bobowska_berlin/
Kontakt:
bobowskaberlin@gmail.com

Liebe Besucher*innen,
laut Informationspflicht nach Art. 14 DSGVO weisen wir darauf hin, dass w├Ąhrend dieser Veranstaltung Foto- und Videoaufnahmen angefertigt werden. Diese verwerten wir f├╝r Zwecke der Berichterstattung und der ├ľffentlichkeitsarbeit. Dazu werden die Aufnahmen in diversen lokalen und sozialen Medien, wie z.B. Internetauftritt (www.dziewuchyberlin) und unseren Facebook-Seiten ver├Âffentlicht. Rechtsgrundlage f├╝r die Verarbeitung der Foto- und Videodaten von Ihnen ist Art. 6 Abs. 1 (f) DS-GVO, da ein berechtigtes Interesse daran besteht, die ├ľffentlichkeit ├╝ber die Aktivit├Ąten des Dziewuchy Berlin zu informieren und unsere Gruppenaktivit├Ąten zu dokumentieren. Empf├Ąnger dieser Daten sind somit intern die mit ├ľffentlichkeitsarbeit betrauten Mitglieder*innen unserer Gruppe und extern die regionale Presse sowie Redaktionen und Redaktionssysteme von Printmedien, Onlinemedien und international operierende Social Media-Anbieter. Datenschutzrechtlich Verantwortlicher ist die Gruppe Dziewuchy Berlin.

Ein Projekt von:
Dziewuchy Berlin www.dziewuchyberlin.org;
Polkopedia www.polkopedia.org;
Ambasada Polek e.V.i.G.
In Kooperation mit: Regenbogenfabrik; Polonijna Rada Kobiet+
**************
Gef├Ârdert durch:
Senatsverwaltung f├╝r Kultur und Europa / https://www.berlin.de/sen/kultur/

#IrenaBobowska #DziewuchyBerlin #niewiederkrieg 
#Poznań #Berlin #Lenzen #historiakobiet #miejscapamięci 
#polnischesdenkmal #polkiwberlinie #Polkopedia 
#VergesseneHeldin #ZapomnianaBohaterka
#Herstoria #polnischdeutscheschwesternschaft 
#polskoniemieckesiostrzeństwo 
#feminizmponadgranicami #Ojczyzna #Heimat 
#Krieg #Wojna #Pomnik #ZaNaszaiWaszaWolnosc 
#poznanianka 

Humanistyka

www.UTP.berlin

Szanowni Państwo, drodzy Przyjaciele,

zapraszamy na inauguracj─Ö nowego semestru tym razem w sali wyk┼éadowej Uniwersytetu Humboldt├│w przy Unter der Linden 6.

Pierwszy po pandemii wykład odbędzie się

16 wrze┼Ťnia 2022 roku o godz. 18.00 w sali 2094.

Z tłumaczeniem symultanicznym na niemiecki

Tematem wiod─ůcym w tym semestrze b─Ödzie “Nowa humanistyka”

Prof. Przemys┼éaw Czapli┼äski po┼Ťwi─Öci sw├│j wyk┼éad tematowi:

ÔÇ×Nowa humanistyka: sojusze i konfliktyÔÇŁ

Przemys┼éaw Czapli┼äski ÔÇô profesor zwyczajny; historyk literatury polskiej i europejskiej XX i XXI wieku, eseista, t┼éumacz, krytyk literacki; wsp├│┼étw├│rca Zak┼éadu Antropologii Literatury (UAM, Pozna┼ä), dyrektor Centrum Humanistyki Otwartej przy UAM, cz┼éonek-korespondent Polskiej Akademii Nauk. Ostatnie publikacje: Polska do wymiany (2009), Resztki nowoczesno┼Ťci (2011), Poruszona mapa (2016), Literatura i jej natury (2017; wsp├│┼éautorzy: Joanna B. Bednarek, Dawid Gosty┼äski). Redaktor tom├│w zbiorowych ÔÇô m. in.: O jeden las za daleko. Demokracja, kapitalizm i niepos┼éusze┼ästwo ekologiczne w Polsce (wsp├│┼éredaktorzy: J.B. Bednarek, D. Gosty┼äski; 2019), To┼╝samo┼Ť─ç po pogromie. ┼Üwiadectwa i interpretacje Marca ÔÇÖ68 (wsp├│┼éredaktor: Alina Molisak, Warszawa 2019). Visting professor Uniwersytetu w Heidelbergu (2017) i Moguncji (2020). Laureat nagr├│d: im. Ludwika Frydego (1997), Fundacji im. Ko┼Ťcielskich (1998), im. Kazimierza Wyki (2004), im. Jana D┼éugosza (2017), Marsza┼éka Wojew├│dztwa Wielkopolskiego (2019). Przedmiot bada┼ä: literatura i problemy p├│┼║nej nowoczesno┼Ťci. Wkr├│tce uka┼╝e si─Ö ksi─ů┼╝ka To wr├│ci, Przesz┼éo┼Ť─ç i przysz┼éo┼Ť─ç pandemii (red.: P. Czapli┼äski, J.B. Bednarek). 

Tytu┼é wyk┼éadu: ÔÇ×Nowa humanistyka: sojusze i konfliktyÔÇŁ.

Wyk┼éad zostanie po┼Ťwi─Öcony dw├│m przeciwstawnym zjawiskom, kt├│re charakteryzuj─ů wsp├│┼éczesn─ů humanistyk─Ö. Jedno z nich polega na stopniowym rozpuszczaniu granic mi─Ödzy dziedzinami naukowymi, drugie ÔÇô na krystalizowaniu si─Ö postawy oporu. Sojusze mi─Ödzy humanistyk─ů, prawem, socjologi─ů, informatyk─ů, ekonomi─ů i wieloma innymi dziedzinami nadaj─ů humanistyce charakter uniwersalnego koalicjanta, zacieraj─ů wyrazisto┼Ť─ç dotychczasowej profesji i utrudniaj─ů odpowied┼║ na pytanie, czym humanista si─Ö zajmuje. Zatarte oblicze nabiera jednak wyrazisto┼Ťci, kiedy we┼║miemy pod uwag─Ö rosn─ůce zaanga┼╝owanie humanistyki w rozpoznawanie i diagnozowanie wsp├│┼éczesnych konflikt├│w ÔÇô spo┼éecznych, ekonomicznych, ekologicznych czy prawnych. Pytanie zasadnicze brzmi: w jaki spos├│b rozmyty profesjonalizm sprzyja zwi─Ökszonej odpowiedzialno┼Ťci? Na jakiej podstawie humanista, kt├│ry mo┼╝e zajmowa─ç si─Ö niemal wszystkim, okre┼Ťla, czego powinien broni─ç? 

Moderacja: dr habil. Brygida Helbig

┼╗yczymy du┼╝o przyjemno┼Ťci.
Rada Programowa UTP


Meine Damen und Herren, liebe Freunde,

wir laden Sie ein zur Er├Âffnung des neuen Semesters, diesmal in den H├Ârsaal der Humboldt-Universit├Ąt Unter der Linden 6.
Der erste Vortrag nach der Pandemie findet 16. September 2022 um 18.00 Uhr im Raum 2094 statt.

Mit Simultan├╝bersetzung ins Deutsche

Leitthema:  Der Neue Humanismus

Przemys┼éaw Czapli┼äski ÔÇô ordentlicher Professor; Literaturhistoriker mit dem Forschungsschwerpunkt polnische und europ├Ąische Literatur des 20. Und 21. Jahrhunderts, Essayist, ├ťbersetzer, Literaturkritiker; Mitbegr├╝nder der Forschungsstelle f├╝r Literaturanthropologie der Universit├Ąt Pozna┼ä (UAM), Direktor des Zentrums f├╝r freie Geisteswissenschaften an der UAM, korrespondierendes Mitglied der Polnischen Akademie der Wissenschaften. Zuletzt publiziert: Polska do wymiany [Polen zum Auswechseln] (2009), Resztki nowoczesno┼Ťci [├ťberbleibsel der Modernit├Ąt] (2011), Poruszona mapa [Verrutschte Landkarte] (2016), Literatura i jej natury [Literatur und ihre Naturen] (2017; Mitverfasser: Joanna B. Bednarek, Dawid Gosty┼äski). Herausgeber von Sammelb├Ąnden ÔÇô u.a.: O jeden las za daleko. Demokracja, kapitalizm i niepos┼éusze┼ästwo ekologiczne w Polsce [Einen Wald zu weit. Demokratie, Kapitalismus und ├Âkologischer Ungehorsam in Polen] (Mitherausgeber: J.B. Bednarek, D. Gosty┼äski; 2019), To┼╝samo┼Ť─ç po pogromie. ┼Üwiadectwa i interpretacje Marca ÔÇÖ68 [Identit├Ąt nach dem Pogrom. Zeugnisse und Interpretationen] (Mitherausgeberin: Alina Molisak, Warszawa 2019). Gastprofessor an der Ruprecht-Karls-Universit├Ąt Heidelberg (2017) und der Johannes-Gutenberg-Universit├Ąt Mainz (2020). Preistr├Ąger folgender Auszeichnungen: Ludwik Fryde-Preis (1997), Preis der Ko┼Ťcielski-Stiftung (1998), Kazimierz-Wyka-Preis (2004), Jan-D┼éugosz-Preis (2017), Preis des Marschalls der Woiwodschaft Wielkopolskie (2019). Forschungsschwerpunkte: Literatur und Probleme der sp├Ąten Moderne. Demn├Ąchst erscheint die Buchpublikation To wr├│ci, Przesz┼éo┼Ť─ç i przysz┼éo┼Ť─ç pandemii [Das kommt wieder. Zur Vergangenheit und Zukunft der Pandemie] (Hgg.: P. Czapli┼äski, J.B. Bednarek). 

Titel des Vortrags: ÔÇ×Neue Geisteswissenschaften: B├╝ndnisse und KonflikteÔÇť. 
Der Vortrag wird zwei entgegengesetzten Ph├Ąnomenen gewidmet, welche die zeitgen├Âssischen Geisteswissenschaften pr├Ągen: Das eine beruht auf der stufenweisen Verwischung der Grenzen zwischen den Wissenschaftsgebieten, und das andere zeigt, wie sich Widerstandshaltungen herauskristallisieren. Die B├╝ndnisse zwischen Geisteswissenschaft, Jura, Soziologie, Informatik, ├ľkonomie und vielen anderen Gebieten haben den Charakter einer universellen B├╝ndnispartnerschaft, sie verwischen die Konturen der bisherigen Berufsfelder und erschweren die Beantwortung der Frage, womit sich der Geisteswissenschaftler befasst.  Das verschwommene Antlitz des Faches gewinnt allerdings an Deutlichkeit, wenn wir das Engagement der Geisteswissenschaftler in die Erkennung und Diagnostizierung der zeitgen├Âssischen ÔÇô sozialen, ├Âkonomischen und ├Âkologischen oder rechtlichen ÔÇô Konflikte ber├╝cksichtigen. Die grunds├Ątzliche Frage lautet: Auf welche Weise beg├╝nstigt die konturschwache Professionalit├Ąt eine verst├Ąrkte Bereitschaft zur Verantwortung? Was nimmt ein Geisteswissenschaftler ÔÇô der sich ja mit beinahe jeder Problematik besch├Ąftigen kann ÔÇô zur Grundlage, wenn er bestimmt, was er verteidigen sollte?
Moderation: Dr. habil. Brygida Helbig

Mit herzlichen Gr├╝├čen,
Der Programmbeirat der UDG           

Projekt Irena Bobowska. Zniewolenie / Unterdr├╝ckung

3. UNTERDR├ťCKUNG / Diskussion / Performance / Ausstellung / Konzert

KulturKirche Nikodemus
Nansenstr. 12
Berlin Neuk├Âlln

15.09.2022 18:00

Anna Krenz

Fehlende H├Ąlfte der Geschichte. Irena BobowskaÔÇĘ, die vergessene Heldin.

DISKUSSIONEN / PERFORMANCE / AUSSTELLUNG / KONZERTE

4 Orte / 4 Termine / 4 Themen / 8 Gedichte

Die Veranstaltungsreihe ÔÇ×Fehlende H├Ąlfte der GeschichteÔÇť ist ein Versuch, die polnisch-deutsche Geschichte zu vervollst├Ąndigen, indem es an Frauen erinnert ÔÇô vergessene Heldinnen, die aus den Seiten der Geschichte gel├Âscht wurden, polnische Frauen, die vor 100 Jahre gemeinsam mit Frauen in Deutschland um ihre Rechte gek├Ąmpft haben, die sp├Ąter die Opfer des Krieges waren, aber auch f├╝r die Freiheit gek├Ąmpft haben. Wir erinnern an die Polinnen in Berlin, die von dem Verbrecher-Regime verfolgt, gefoltert, umgebracht und danach noch in die Vergessenheit gebannt wurden. Vor dem Hintergrund des Krieges in der Ukraine hat die Geschichte eine v├Âllig neue Dimension, die sehr relevant und aktuell ist.

Brakuj─ůca cz─Ö┼Ť─ç historii. Irena Bobowska, zapomniana bohaterka.

DYSKUSJE / PERFORMANCE / WYSTAWA / KONCERTY

4 Miejsca / 4 Terminy / 4 Tematy / 8 Wierszy

Projekt ÔÇťBrakuj─ůca cz─Ö┼Ť─ç historiiÔÇŁ jest pr├│b─ů uzupe┼énienia polsko-niemieckiej historii poprzez przypomnienie kobiet ÔÇô zapomnianych bohaterek wymazanych z kart historii, Polek, kt├│re 100 lat temu walczy┼éy o swoje prawa razem z kobietami w Niemczech, kt├│re p├│┼║niej sta┼éy si─Ö ofiarami wojny, ale r├│wnie┼╝ walczy┼éy o wolno┼Ť─ç. Przypominamy o polskich kobietach w Berlinie, kt├│re by┼éy prze┼Ťladowane, torturowane i zabijane przez zbrodniczy re┼╝im, a nast─Öpnie wymazane z kart historii. W kontek┼Ťcie wojny na Ukrainie temat ten zyskuje zupe┼énie nowy i aktualny wymiar.


Unterdr├╝ckung

R├Ąume der Gewalt, R├Ąume der Unterdr├╝ckung und R├Ąume der Freiheit: Bei der Unterdr├╝ckung geht es nicht nur um Gef├Ąngnisse, Mauern und Gitter. Die Unterdr├╝ckung findet in vielen Bereichen statt ÔÇô kulturell, sozial, politisch, religi├Âs. Was unterdr├╝ckt uns, Frauen, heute? Und wie gehen wir damit um?

15. September 2022 (Donnerstag),  18.00 Uhr | Kulturkirche Nikodemus, Nansenstra├če 12, 12047 Berlin  (Neuk├Âlln)

Mehr: www.dziewuchyberlin.org/15-9-2022-unterdruckung/

Performance: Karen Kandzia

Karen Kandzia: Performance Alles wird gut / Denkmal des polnische Soldaten und deutschen Antifaschisten, Volkspark Friedriechshain, 13.09.2022. Foto: Ela Kargol

Diskussion mit:
Marta Ansilewska-Lehnstaedt / Historikerin, Gedenkst├Ątte Deutscher Widerstand 
www.gdw-berlin.de
Zofia Nierodzi┼äska 
/Kuratorin, K├╝nstlerin, Autorin, Aktivistin. Stellvertretende Direktorin der Galerie Arsenal in Pozna┼ä znierodzinska.com
Marina Wesner 
/Architektin, Architekturhistorikerin, Autorin  www.marinawesner.de

Begleitende Ausstellung: ÔÇťFrauengef├Ąngnis Barnimstra├čeÔÇť von Marina Wesner

Konzert: Helmut Mittermaier | www.guruclub.de/mittermaier/
Musiker und Komponist. Studierte an der UdK Berlin Experimentelle Klanggestaltung. Kompositionen f├╝r Konzert, Theater, Radio und Film. Radioautor H├Ârspiel und Feature (SWR, Deutschlandfunk Kultur).


Ein Projekt von:
Dziewuchy Berlin www.dziewuchyberlin.org;
Polkopedia www.polkopedia.org;
Ambasada Polek e.V.i.G.

Konzeption und Durchf├╝hrung:
Anna Krenz (Dziewuchy Berlin); Ewa Maria Slaska (ewamaria.blog)
Team: Mi┼éos┼éawa Ry┼╝czak, Karen Kandzia, El┼╝bieta Kargol, Jemek Jemowit
Texte: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska
Grafik: Anna Krenz
├ťbersetzungen: Ewa Maria Slaska, El┼╝bieta Jagie┼é┼éo, Dorota Cygan
Fotos: Maciej Soja (Soja Photography / facebook.com/SojaPhotography)
Video: Jasha Seibel

Projektwebsite: www.dziewuchyberlin.org/bobowska/
instagram.com/bobowska_berlin/

PRESSEBILDER:
https://www.dziewuchyberlin.org/media-pack/


Kontakt:
bobowskaberlin@gmail.com

Kooperation:

Projekt Irena Bobowska. Tkanki.

Niestrudzona nasza autorka i poszukiwaczka ┼Ťlad├│w odbywa w ramach naszego projektu o Irenie Bobowskiej coraz to nowe w─Ödr├│wki. Najcz─Ö┼Ťciej s─ů to tragiczne miejsca i wi─ů┼╝─ů si─Ö z nimi przera┼║liwe informacje i ci─Ö┼╝kie, smutne refleksje. Jedynie w Poznaniu jej w─Ödr├│wki poprowadzi┼éy j─ů nie tylko do wi─Özie┼ä i na cmentarze, ale r├│wnie┼╝ w miejsca, gdzie Irena mieszka┼éa, chodzi┼éa do szko┼éy, udziela┼éa si─Ö aktywnie w ┼╝yciu spo┼éecznym a potem w konspiracji. I nie zapominajmy – zawsze na w├│zku inwalidzkim!

Najbli┼╝sze wydarzenie naszego projektu

El┼╝bieta Kargol

Doktor Hermann Stieve, zbrodniarz wojenny?

Na jednym z pi─Ökniejszych berli┼äskich cmentarzy, Dorotheenst├Ądtischer Friedhof otoczonym murem i ochron─ů zabytk├│w, w┼Ťr├│d starych morw i starych nagrobk├│w, kryj─ůcym w ziemi prochy tylu wa┼╝nych tego ┼Ťwiata, po┼éo┼╝onym w centrum Berlina, odby┼éa si─Ö trzy lata temu do┼Ť─ç nietypowa uroczysto┼Ť─ç.

Najpierw w kaplicy cmentarnej odprawiono nabo┼╝e┼ästwo ┼╝a┼éobne w trzech religijnych obrz─ůdkach – ┼╝ydowskim, katolickim i protestanckim, a potem uczestnicy pogrzebu udali si─Ö wsp├│lnie do grobu, gdzie umieszczone zosta┼éy mikroskopijne pr├│bki ludzkich tkanek, znalezione w posiad┼éo┼Ťci doktora profesora anatomii Hermanna Stieve’a.


Kim był doktor Stieve?

Polska wikipedia nazywa go zbrodniarzem wojennym, niemiecka – profesorem anatomii i histologii, o wielkich osi─ůgni─Öciach naukowych i niechlubnej dzia┼éalno┼Ťci w czasach nacjonalizmu. Pisarz Wilhelm Bartsch tekst o doktorze Stievie dla ├ärzteblatt Sachsen-Anhalt 2007 zatytu┼éowa┼é Mistrz z Niemiec, nawi─ůzuj─ůc do Fugi ┼Ťmierci Paula Celana (Todesfuge).

...der Tod ist ein Meister aus Deutschland sein Auge ist blau
er trifft dich mit bleierner Kugel er trifft dich genau...

...Śmierć jest mistrzem z Niemiec niebieskie ma oko
Trafi ci─Ö kul─ů z o┼éowiu trafi celnie g┼é─Öboko...
                            przekład Stanisława Jerzego Leca

Hermann Stieve urodził się w 1886 roku, studiował na uniwersytetach w Monachium i Innsbrucku. W 1912 roku otrzymał tytuł doktora medycyny.

W 1935 roku obj─ů┼é profesur─Ö na Uniwersytecie Friedricha-Wilhelma w Berlinie (dzisiejszy Humboldt-Universit├Ąt zu Berlin), gdzie kierowa┼é pierwszym Instytutem Anatomicznym i Instytutem Anatomiczno-Biologicznym. Funkcje te sprawowa┼é a┼╝ do ┼Ťmierci w 1952 roku.

Był naukowcem, cenionym i nagradzanym jeszcze długo po wojnie.

Przedmiotem bada┼ä prof. Stieve’a by┼éy ludzkie gruczo┼éy p┼éciowe – czyli j─ůdra i jajniki – a zw┼éaszcza wp┼éyw strachu i przera┼╝enia na te narz─ůdy.

To wojna i dyktatura Hitlera stworzy┼éa Stieve’owi mo┼╝liwo┼Ťci do przeprowadzania bada┼ä, kt├│re w spos├│b nieludzki, nieetyczny wykorzysta┼é.

Hermann Stieve habilitowa┼é si─Ö w 1918 roku, praca nosi┼éa tytu┼é Rozw├│j jajnika u kawki. Nie┼éatwo by┼éo znale┼║─ç inny materia┼é do bada┼ä pr├│cz zwierz─ůt, nad kt├│rymi mo┼╝na by┼éo si─Ö zn─Öca─ç do woli. Po kawkach zaj─ů┼é si─Ö kurami, straszy┼é je lisem i dokumentowa┼é, jak kury radz─ů sobie ze stresem i strachem i kiedy pod wp┼éywem tych nieprzyjemnych dozna┼ä znios─ů jajko. Ju┼╝ w 1931 roku Stieve pisa┼é do kuratora o trudno┼Ťciach w pracy badawczej: Niezmiernie trudno jest znale┼║─ç jajniki od naprawd─Ö zdrowych dziewcz─ůt. I Tu z pomoc─ů przyszed┼é system, dyktatura Hitlera i bezprawie w faszystowskich Niemczech. Niesprawiedliwe procesy i decyzje nazistowskiego wymiaru sprawiedliwo┼Ťci Unrechtsjustiz przyczyni┼éy si─Ö do du┼╝ej ilo┼Ťci wykonywanych wyrok├│w ┼Ťmierci. I na tym skorzysta┼é doktor Stieve. Nie musia┼é ju┼╝ goni─ç kur, wystarczy┼éo um├│wi─ç si─Ö z katem i paroma innymi wi─Öziennymi urz─Ödnikami, ┼╝eby cia┼éa m┼éodych kobiet, zabitych w centralnym miejscu strace┼ä Berlin-Pl├Âtzensee, zaraz po egzekucji dostarczy─ç do Charit├ę. Po┼Ťpiech by┼é wskazany. Cia┼éa musia┼éy by─ç w miar─Ö ┼Ťwie┼╝e.

Hermann Stieve bada┼é cykl menstruacyjny kobiet pod wp┼éywem stresu, w┼é─ůcznie z obserwacj─ů nieregularnego krwawienia, kt├│re pojawia┼éo si─Ö u nich, gdy dowiadywa┼éy si─Ö, ┼╝e id─ů na egzekucje. Podobno by┼é w zmowie z wi─Öziennymi lekarzami, kt├│rym powierza┼é dopilnowanie prowadzenia przez wi─Ö┼║niarki kalendarzy miesi─ůczkowych. Gdy kr├│tko przed jajeczkowaniem dowiadywa┼éy si─Ö one o terminie egzekucji, pojawia┼é strach, przera┼╝enie, skutkiem czego by┼éy nag┼ée krwawienia menstruacyjne, nawet po kilkumiesi─Öcznej przerwie.

Znany jest przypadek Cato Bontjes van Beek. Jej cia┼éo zosta┼éo przewiezione zaraz po egzekucji (5 sierpnia 1943 roku w Pl├Âtzensee) do Instytutu Anatomicznego w Berlinie i tam poddane sekcji przez Hermanna Stieve’a.

Po wiadomo┼Ťci, kt├│ra bardzo poruszy┼éa kobiet─Ö (wyrok ┼Ťmierci), nast─ůpi┼é krwotok szokowy. Nast─Öpnego dnia kobieta zmar┼éa nagle na skutek dzia┼éania si┼éy zewn─Ötrznej (zmar┼éa pod gilotyn─ů)…, pisa┼é w swoim sprawozdaniu doktor Stieve.

Materia┼é, kt├│rego nie posiada ┼╝aden inny instytut na ┼Ťwiecie, chwali┼é si─Ö Stieve i nie ukrywa┼é, sk─ůd materia┼é pochodzi.

Egzekucje dostarczaj─ů Instytutowi Anatomicznemu i Anatomiczno-Biologicznemu materia┼éu, kt├│rego nie posiada ┼╝aden inny instytut na ┼Ťwiecie. Jestem zobowi─ůzany do odpowiedniego opracowywania, utrwalania i zabezpieczania tego materia┼éu.

W 1946 roku Hermann Stieve sporz─ůdzi┼é na zlecenie w┼éadz Berlina list─Ö 174 kobiet i o┼Ťmiu m─Ö┼╝czyzn, kt├│rych cia┼éa po wykonanym wyroku ┼Ťmierci trafi┼éy w jego r─Öce i zosta┼éy poddane sekcji w jego instytucie.

Na li┼Ťcie Stieve’a nie ma Ireny Bobowskiej, zamordowanej w 1942 roku w Berlinie-Pl├Âtzensee, ale to nic nie znaczy, bo lista jest niepe┼éna. Jest kilka polskobrzmi─ůcych nazwisk, w tym Bronis┼éawa Czubakowska, kt├│ra przed ┼Ťci─Öciem prosi┼éa o wydanie cia┼éa swojej matce. Nikt jej pro┼Ťby nie spe┼éni┼é. Dla doktora sta┼éa si─Ö materia┼éem. W sumie Instytut Anatomii w Berlinie pozyska┼é prawdopodobnie ponad 4 tys. cia┼é z miejsc egzekucji Berlin-Pl├Âtzensee i Brandenburg-G├Ârden. Sam doktor Stieve przeprowadzi┼é sekcje co najmniej 450 cia┼é os├│b straconych.

Charlotte Pommer by┼éa asystentk─ů doktora Stieve’a. Gdy pozna┼éa przy sekcji cia┼éa znanych jej os├│b, zmieni┼éa miejsce pracy i zacz─Ö┼éa dzia┼éa─ç w ruchu oporu.

Hermann Stieve zmarł w roku 1952. W roku 2016 znaleziono w jego domu mikroskopijne próbki ludzkich tkanek. Po trzech latach zakopano tkanki na cmentarzu Dorotheenstadt. Piszę zakopano, gdyż mam duży problem z użyciem tu czasownika pochowano. Pochówek należy się zwłokom lub ich prochom, niekoniecznie tkankom. Nie mam też pomysłu, co należałoby z nimi zrobić. Od momentu odnalezienia tkanek przez potomnych minęly trzy lata do momentu ich pogrzebania. Prawdopodobnie wszyscy się zastanawiali.

Hermann Stieve by┼é po wojnie przes┼éuchiwany przez wszystkie w┼éadze okupacyjne. Wed┼éug prawa, nie uczyni┼é nic nielegalnego, dlatego wr├│ci┼é z wszystkimi honorami do pracy w berli┼äskiej Charit├ę.
Wi─Ökszo┼Ť─ç pracownik├│w Instytutu Anatomii z czas├│w nazistowskich pozosta┼éa po wojnie na swoich stanowiskach. A po ich ┼Ťmierci uczniowie cz─Östo dbali o ich dobre imi─Ö. Dopiero w latach 90 ubieg┼éego wieku zacz─Öto upublicznia─ç niekt├│re ┼╝yciorysy. Hermann Stieve nie nale┼╝a┼é nigdy do NSDAP, czego nie mo┼╝na powiedzie─ç o jego nast─Öpcy, doktorze Antonie Waldeyerze.


W foyer budynku Instytutu Anatomii obok wystawionych w gablotach preparat├│w, modeli, narz─Ödzi medycznych i ludzkich tkanek – zastanawiam si─Ö, kt├│re z nich s─ů spu┼Ťcizn─ů po doktorze Stievie -, znajduje si─Ö do┼Ť─ç obszerna informacja o dzia┼éalno┼Ťci instytutu w czasach nacjonalizmu.


Nie wiem, dlaczego wybrano jedno z ┼éadniejszych zdj─Ö─ç doktora Stieve’a. Przygl─ůdaj─ůc si─Ö fotografii, widz─Ö przystojnego m─Ö┼╝czy┼╝n─Ö o ┼éagodnym u┼Ťmiechu, budz─ůcym zaufanie. Ale gdy czytam dalsze informacje o nim, jego u┼Ťmiech przestaje by─ç ┼éagodny, staje si─Ö cyniczny, wr─Öcz nieprzyjemny, zjadliwy. Pozory bardzo myl─ů, podobno Mengele by┼é te┼╝ bardzo uprzejmy, mi┼éy, skromny – do czasu.

Doktor Stieve nie by┼é drugim doktorem Mengele, by┼é doktorem Stievem, kt├│remu cia┼éa kobiet s┼éu┼╝y┼éy do medycznych bada┼ä. A wojna i cz─Öste wyroki ┼Ťmierci temu sprzyja┼éy.
To nie by┼éy cia┼éa, kt├│rym nale┼╝a┼é si─Ö poch├│wek, gr├│b, ksi─ůdz, rodzina nad grobem, stypa i epitafia w r├│┼╝nych j─Özykach. To by┼éy cia┼éa, przede wszystkim kobiet, cz─Östo oskar┼╝onych bezpodstawnie o zdrad─Ö stanu, skazanych na ┼Ťmier─ç, ┼Ťci─Ötych lub powieszonych w nazistowskich miejscach strace┼ä.
Nasza kultura, a dla wielu z nas religia nie daje pozwolenia na bezczeszczenie zw┼éok. ┼╗adna z tych kobiet nies┼éusznie skazanych na ┼Ťmier─ç, nie podpisywa┼éa zgody na udost─Öpnienie swojego cia┼éa post mortem dla przeprowadzania bada┼ä medycznych.
Nie pytano o zgod─Ö rodzin. A ich pro┼Ťby o wydanie zw┼éok ignorowano. Tysi─ůce zamordowanych maj─ů symboliczne groby, tablice upami─Ötniaj─ůce.
Wrogowie III Rzeszy nawet po┼Ťmiertnie nie mieli ┼╝adnych praw.

***

Nad budynkiem Instytutu Anatomii widnieje napis: HIC LOCUS EST UBI MORS GAUDET SUCCURRERE VITAE. Oto miejsce, gdzie ┼Ťmier─ç cieszy si─Ö, ┼╝e mo┼╝e przyj┼Ť─ç z pomoc─ů ┼╝yciu.

Osob─ů, kt├│ra si─Ö cieszy┼éa z tych ┼Ťmierci by┼é doktor Hermann Stieve.

Na miejscu, gdzie zakopano tkanki, tuż obok grobu bojowników ruchu oporu, i obok prochów tych, którzy zginęli pod koniec wojny podczas licznych bombardowań miasta, umieszczono tablicę z tekstem.

Im Strafgef├Ąngnis Berlin-Pl├Âtzensee wurden w├Ąhrend der nationalsozialistischen Diktatur zwischen 1933 und 1945 mehr als 2800 Menschen durch das Fallbeil oder durch den Strang ermordet. Die meisten von ihnen wurden danach im Anatomischen und Anatomisch-Biologischen Institut der Berliner Universit├Ąt zu Forschungs- und Lehrzwecken seziert. Mehr als 300 der dabei entstandenen mikroskopischen Pr├Ąparate, zumeist von Frauen, wurden 2016 im Nachlass des Anatomen Hermann Stieve aufgefunden. Sie wurden hier am 13. Mai 2019 bestattet.

W wi─Özieniu Berlin-Pl├Âtzensee podczas nacjonalistycznej dyktatury w latach 1933-1945 zamordowano przez zgilotynowanie lub powieszenie ponad 2800 os├│b. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich zosta┼éa nast─Öpnie poddana sekcji zw┼éok w Instytucie Anatomicznym i Anatomiczno-Biologicznym Uniwersytetu Berli┼äskiego dla cel├│w badawczych i dydaktycznych. Ponad 300 powsta┼éych w ten spos├│b mikroskopijnych preparat├│w, pochodz─ůcych g┼é├│wnie z cia┼é kobiet, znaleziono w 2016 roku w posiad┼éo┼Ťci anatoma Hermanna Stieve.
13 maja 2019 roku zostały tu pochowane.

Ausnahmezustand

Ab┬ádem┬á10.┬áSeptember┬ápr├Ąsentiert┬ádas┬áBerliner┬áZAK┬á/Zentrum┬áf├╝r┬áAktuelle┬áKunst /┬áin┬áder┬áZitadelle┬áSpandau┬ádie┬áGruppenausstellung┬á
ÔÇ×Ausnahmezustand.┬áPolnische┬áFotokunst┬áheuteÔÇť,┬á
die bisher gr├Â├čte Schau polnischer Fotografie in Deutschland.

Ausnahmezustand. Polnische Fotokunst heute
mit Werken von Filip Berendt, Kuba D─ůbrowski, Karolina Gembara, Weronika Ge╠Ęsicka, Aneta Grzeszykowska, Magda Hueckel, Pawel Jaszczuk, Irena Kalicka, Anna Kieblesz, Zuza Krajewska, Adam Lach & Dyba Lach, Diana Lelonek, Micha┼é ┼üuczak, Rafa┼é Milach, Igor Omulecki, Anna Or┼éowska, Witek Orski, Zosia Promin╠üska, Agnieszka Rayss, ┼üukasz Rusznica, Micha┼é Siarek, Micha┼é Szlaga, Dominik Tarabanski, ┼üukasz Wierzbowski, Karolina Wojtas und Piotr Zbierski
Er├Âffnung: Freitag, 9. September 2022, 19Uhr
Laufzeit: 10. September 2022 ÔÇô 1. Januar 2023
Ort: ZAK – Zentrum f├╝r Aktuelle Kunst, in der Zitadelle Spandau
Am Juliusturm 64, 13599 Berlin | Fr. ÔÇô Mi., 10 ÔÇô 17Uhr, Do., 13 ÔÇô 20Uhr


Pressetext:

Die Gruppenausstellung ÔÇ×Ausnahmezustand. Polnische Fotokunst heuteÔÇť und gew├Ąhrt einen faszinierenden Einblick in die zeitgen├Âssische Fotografie Polens.
Vorgestellt werden 26 Stellvertreterinnen der j├╝ngeren und der mittleren Generation polnischer Fotografinnen und Fotok├╝nstlerinnen, von denen viele bisher kaum oder gar nicht in Deutschland bekannt sind. Zu Unrecht, wie die Besucherinnen feststellen werden. Neben vielen Formen einer ├Ąsthetisch und formal frischen Dokumentarfotografie reicht das Spektrum des Gezeigten von der Portr├Ąt- und Selbstportr├Ątfotografie ├╝ber Stillleben und Landschaftsfotografie bis hin zu freien k├╝nstlerischen Ans├Ątzen in der Abstraktion. Pr├Ąsentiert werden die Werke als klassische Tafelbilder, in Projektionen sowie in objekthaften Installationen.

Unter anderem werden Rafal Milachs Fotografien von den Protesten gegen die Ende 2020 verabschiedete Abtreibungsgesetzgebung zu sehen sein, die es Polinnen praktisch unm├Âglich macht, einen Schwangerschaftsabbruch im eigenen Land vornehmen zu lassen (Strajk), sowie Aneta Grzeszykowskas Ann├Ąherung an ihren eigenen K├Ârper, indem sie Teile von ihm aus Schweinehaut nachbildet (Selfie).
Von der interdisziplin├Ąr arbeitenden Diana Lelonek wird es Bilder aus ihrem j├╝ngst erschienenen Buch Wasteplants Atlas geben, in der sie pflanzliche Lebensformen auf illegal entsorgtem Wohlstandsm├╝ll untersucht und kategorisiert. Und Pawel Jaszczuk widmet sich in seiner Serie ┬ąÔéČ$U$ der Kommerzialisierung der Muttergottes und Jesus in seinem katholischen Heimatland.

Ein Leseraum mit zahlreichen Fotob├╝chern und Katalogen von Ausstellungsteilnehmern und -teilnehmerinnen als auch zahlreicher nicht direkt an der Ausstellung Beteiligter wird geneigten Besucherinnen die M├Âglichkeit geben, noch tiefer in die polnische Fotoszene einzutauchen, die sich anschickt, auch international st├Ąrker Fu├č zu fassen. Wie wichtig dieses nach Au├čen gerichtete Engagement f├╝r polnische Fotografinnen ist, wird in den parallel zur Ausstellung angebotenen Vortr├Ągen und Podiumsgespr├Ąchen deutlich werden, in denen es u.a. um die schlechter werdenden Arbeits- und Ausstellungsbedingungen f├╝r Kreative in Polen geht. Die unter der aktuellen nationalkonservativen Regierung, oftmals im Zusammenspiel mit Teilen des katholischen Klerus, eingeleiteten Ma├čnahmen zur Schw├Ąchung rechtsstaatlicher Strukturen sowie gesch├╝rte Ressentiments gegen Minderheiten wie nichteurop├Ąische Fl├╝chtlinge und LGBT+-Mitb├╝rgerinnen, ebenso wie der wachsende Nationalismus sind Themen, die viele Fotografinnen nat├╝rlich in ihren Arbeiten aufnehmen. Dies jedoch birgt inzwischen tats├Ąchlich das Risiko, von Stipendien und anderen staatlichen Unterst├╝tzungen sowie von Ausstellungsm├Âglichkeiten in einer Vielzahl von staatlich subventionierten Museen und Institutionen ausgeschlossen zu werden.

Die nun geplante Ausstellung, die die bisher gr├Â├čte Schau polnischer Fotografie in Deutschland sein wird, soll einen Beitrag zur Vertiefung der deutsch-polnischen Nachbarschaftsverh├Ąltnisse darstellen.
Ein Interesse an dem ├Âstlichen Nachbarn Deutschlands und seiner Kultur ist hierzulande in den vergangenen Jahren gr├Â├čer geworden. Hier m├Âchte die Ausstellung einen verbindenden Beitrag leisten.

Projekt Irena Bobowska. Irena i Sonia.

Ewa Maria Slaska

W czwartek rozpoczynamy nasz projekt. Przychod┼║cie.

Gdy dziennikarze i osoby zainteresowane pytaj─ů nas, Ani─Ö Krenz i mnie, dlaczego zaj─Ö┼éy┼Ťmy si─Ö Iren─ů Bobowsk─ů, odpowiadamy z regu┼éy, ┼╝e tak si─Ö z┼éo┼╝y┼éo, ┼╝e by┼éa nam bliska, ┼╝e by┼éa aktywistk─ů i artystk─ů, ale odpowiadamy te┼╝, ┼╝e tych m┼éodych polskich dziewczyn by┼éo w Berlinie podczas wojny wiele tysi─Öcy, a Irena jest dla nas postaci─ů symboliczn─ů i przypominamy j─ů jako uosobienie tych m┼éodych, pi─Öknych istot, kt├│rych ┼╝ycie tak pr─Ödko zgas┼éo, a takie by┼éo pi─Ökne.

Sonja Horn

Gr├│b Soni na Cmentarzu Garnizonowym w Berlinie
na Invalidenstrasse

Miała, podobnie jak Irena, 22 lata, gdy zginęła podczas jednego z ostatnich bombardowań Berlina. Bombardowań, przypomnijmy, alianckich.

Sonia w wieku 10 lat
podczas wyst─Öp├│w tanecznych

Urodzi┼éa si─Ö w roku 1923 w Mys┼éowicach. Jej ojciec by┼é Niemcem, matka – Polk─ů. Dziewczynka by┼éa wychowywana po polsku, g┼é├│wnie przez babci─Ö, kt├│ra nie zna┼éa ani s┼éowa po niemiecku. Sonia niemal nie zna┼éa ojca, bo rodzice si─Ö rozwiedli, jak mia┼éa cztery lata. W wieku 14 lat posz┼éa do Technikum Handlowego, kt├│re uko┼äczy┼éa w roku 1939. Podczas balu maturalnego pozna┼éa Franciszka Roja, nauczyciela i polskiego oficera, z kt├│rym w tym┼╝e roku wzi─Ö┼éa ┼Ťlub.

Zdj─Öcie zar─Öczynowe Soni i Franciszka

W pocz─ůtku wojny w Mys┼éowicach uformowa┼éa si─Ö organizacja podziemna ┬╗Braciom na otuch─Ö┬ź, w kt├│rej aktywnie dzia┼éali Sonia i jej m─ů┼╝. Pomagali rodzinom pomordowanych, zdobywali dla nich odzie┼╝ i pieni─ůdze, przygotowywali odezwy i kolportowali ulotki.

W lutym 1943 roku Sonia zosta┼éa uwi─Öziona. Po jakim┼Ť czasie wypuszczono j─ů, ale by┼éa ┼Ťledzona. Sonia i Franciszek uciekli do Krakowa, gdzie zostali aresztowani 13 czerwca 1943 roku. Franciszek zosta┼é deportowany w pa┼║dzierniku do Auschwitz i tam rozstrzelany. Soni─Ö przewieziono do obozu koncentracyjnego dla kobiet w Ravensbr├╝ck, numer obozowy – 25551.

I ona, podobnie jak Irena, pisa┼éa listy do ukochanej Mamy. Listy trzeba by┼éo pisa─ç po niemiecku, atramentem i wyra┼║nie. List mia┼é prawo liczy─ç 15 linijek, kartka pocztowa – dziesi─Ö─ç. W lipcu 1944 roku Sonia pisa┼éa:

Bin gesund… Mutti. Mach dir bitte keine Sorgen um mich, Du wei├čt, da├č ich schon als Kind selbst├Ąndig war, und auch jetzt, in den schweren f├╝r mich Zeit, werde ich nicht unter gehen… Denke so viel an die Tage, wo Du mich, liebste Mutti als Kind… auf meine Lippen aufgedr├╝ckt, da mu├č ich weinen.

Jestem zdrowa, Matu┼Ť. Nie martw si─Ö o mnie, prosz─Ö, wiesz przecie┼╝, ┼╝e ju┼╝ jako dziecko by┼éam uparta, teraz te┼╝, w ten ci─Ö┼╝ki czas, nie dam si─Ö zgn─Öbi─ç… Du┼╝o my┼Ťl─Ö o tamtych dniach, kiedy Ty, Matu┼Ť, mnie jako dziecko… do ust przyciska┼éa┼Ť i p┼éaka─ç mi si─Ö chce.

Sonia uciek┼éa z obozu podczas jego likwidacji w kwietniu 1945 roku i na piechot─Ö dotar┼éa do Berlina w ostatnich dniach wojny. Zgin─Ö┼éa 29 kwietnia 1945 roku, nie wiadomo, czy od kuli, czy trafiona od┼éamkiem granatu, czy przygnieciona wal─ůc─ů si─Ö ┼Ťcian─ů?

Zgin─Ö┼éa, ale, w przeciwie┼ästwie do tysi─Öcy ofiar, nie zosta┼éa pochowana na cmentarnej ┼é─ůce w szeregu innych znanych i niezanych ofiar – na ka┼╝dym berli┼äskim cmentarzu znajduj─ů si─Ö takie ┼é─ůki nagrobk├│w – j─ů jednak pochowano w osobnym grobie z kamieniem nagrobnym.

Heute, czyli dzi┼Ť

Ela Kargol & Ewa Maria Slaska

Zapraszamy na spacer po Zehlendorfie / Wir laden zu einem Spaziergang in Zehlendorf ein

Eine Blog-Veranstaltung in Zusammenarbeit mit Sprachcaf├ę Polnisch / Spacer w ramach projektu My organizowanego przez ewamaria.blog i Polsk─ů Kafejk─Ö J─Özykow─ů

Treffpunkt / Miejsce spotkania: Heimatmuseum Zehlendorf um /o godzinie 11:00 Uhr
Eintritt frei / Wej┼Ťcie za darmo

Clayallee 355
Historischer Winkel
14169 Berlin

S-Bahn S1 >>> Zehlendorf


Besuch im Historischen Winkel von Zehlendorf.

Alter Friedhof, alte Schule und alte Eiche. Die Hochzeitsvilla und ihre ehemalige Bewohnerin.

Zapraszamy na spacer do Historycznego Zak─ůtka w Zehlendorfie. Odwiedzimy stary cmentarz i star─ů szko┼é─Ö, w kt├│rej obecnie mie┼Ťci si─Ö lokalne muzeum (Heimatmuseum Zehlendorf). Dalej przejdziemy do willi znanej mieszkanki Zehlendorfu, zaanga┼╝owanej w ┼╝ycie spo┼éeczne dawnej wsi.


Ich sitze hier in Zehlendorf und warte auf den Bus
Ich will hier weg, das ist der Grund, warum ich warten muss
Der Bus kommt nich, wie k├Ânnt' es anders sein
Stattdessen kommt ein Schrank und haut mir eine rein

Ich sag: Du bist doch Proletarier, vereinig dich mit mir!
Doch er schnappt mich am Kragen und schleift mich zur├╝ck zu ihr
Vorbei am eig'nen Wasserfall, zum beheizten Swimmingpool
Dort sitzt sie und heult in 'nem antiken Schaukelstuhl

Ich sag: Zehlendorf-M├Ądchen, aus uns wird nie was werden
Ich tr├Ąum nachts von Anarchie und du von deinen Pferden
Oh, Zehlendorf-M├Ądchen, wir hatten nur ne Nacht
Und, Ann-Kathrin, ich glaub, wir ha'm das Beste draus gemacht

***

Siedz─Ö sobie w Zehlendorf, czekam na autobus
Chc─Ö st─ůd znikn─ů─ç i dlatego czeka─ç musz─Ö ja tu
Autobus nie jedzie, wszak nie mogło być inaczej
Lecz przyszedł gostek, buch mnie w dziób i dlatego płaczę

M├│wi─Ö mu, Proletariuszu, ┼é─ůczmy si─Ö w ucieczce!
On mnie za wszarz ┼éaps, ci─ůgnie k'niej, cho─ç ja wcale nie chc─Ö!
Nie chcę prywatnych wodospadów i słimmingpulu.
Gdzie ona p┼éacze, siedz─ůc w swoim antycznym fot'lu.

Dziewczyno z Zehlendorfu, zapomnij, nic nie b─Ödzie
Ja marz─Ö o anarchii, ty konie swoje czeszesz.
Panno z Zehlendorf, tylko ta noc była nam dana
I wiesz, Anno-Kasiu, wierzę, nie była zmarnowana! 

                                                            Przetłumaczyła (na chybcika) Ewa Maria Slaska