Isaac dug anew the wells that had been dug in the days of his father Abraham and that the Philistines had stopped up after Abraham’s death; and he gave them the same names that his father had given them. — Genesis 26:18, Parashat Toldot
We began our journey in Germany on November 11, Poland’s Independence Day, two days after the anniversary of the November pogrom of 1938, commonly known as Kristallnacht. It was a striking coincidence for a study trip devoted to Jewish history in the Polish-German borderland: one date celebrating Poland’s regained independence, the other commemorating the Nazi violence that marked a decisive escalation in the persecution of German Jews. In Frankfurt (Oder), a memorial stone marking the site of a synagogue destroyed in 1938 was surrounded by numerous memorial candles and wreaths. In Beeskow, Stolpersteine embedded in the pavement still had flowers and candles placed beside them. The commemorative calendar had left visible traces in the everyday landscape.
Our three-day educational journey, organized within the broader Terra Transoderana project, took us through towns and landscapes on both sides of the Polish-German border. Of the many places we visited, a few stayed with me—not necessarily because they were the most historically significant, but because they raised questions I could not easily leave behind.
Towarzystwo Filozoficzno-Kajakowe im. Kubusia Puchatka
Czy zawiodłem Pawła Krawczyka? Na pewno wiele razy go zawiodłem, ale czy tak definitywnie? Nie byłem członkiem “Solidarności”, przyłączyłem się dopiero 13 grudnia. Nie dałem się kupić turystyce kajakowej ani wczasom pod żaglami, za to założyłem TFK im. Kubusia Puchatka.
In meiner Schreibwerkstatt lernen wir uns langsam kennen. Das ist wirklich ein Gewinn, auch wenn ich dadurch nicht viel mehr schreibe, doch schaue ich inzwischen etwas breiter auf den ganzen Prozess des Schreibens. Vieles, was ich am Anfang sofort und gleich und für gestern auf dem Papier festhalten wollte, erscheint mir heute unwichtig und vielleicht auch zu selbstbezogen.
27 października w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej można było wysłuchać wykładu Łukasza Jasiny „Święty Franciszek – gwiazda kina”. To opowieść o tym, jak Biedaczyna z Asyżu, choć od stuleci nie żyje, stał się jednym z najważniejszych symboli filmowych XX i XXI wieku i bohaterem wielu reżyserów. Dlaczego kino tak pokochało świętego Franciszka i co w jego historii pociągało twórców tak różnych? Nagranie towarzyszy wystawie „Poverello. Święty Franciszek z Asyżu”, która jest czynna do 10 stycznia 2027 roku w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, ul. Dziekania 1, od wtorku do niedzieli, w godz. 12:00–18:00.·
Seit etwa 10 Jahren haben viele Menschen in Deutschland begonnen, sich das Waldbaden von den Japaner:innen abzugucken. Eine Akademie ist entstanden, Kurse gibt es allenthalben. Ich weiß nicht, ob schon jemand spezielle Klamotten für das Vergnügen erfunden hat.
To już drugi taki wpis, złożony z tego, co podsunęli i zaproponowali przyjaciele, a właściwie, tym razem przyjaciółki.
Zaczęło się wczoraj…
Po południu wpadła na herbatę Ela Kargol i przyniosła…
Nowy element baratarystyczny w mojej kolekcji! I to jaki! Dzieło sztuki! Pierwsze! Don Kichot i Sancho Pansa są z metalu, a pochodzą, podobnie jak dzbanek, z południowej Polski, a dokładniej z Żywca (dzbanek jest oczywiście z gliny i z Bolesławca, tylko kot jest berliński – namalowała go córka Eli, Helcia). Rycerz i giermek zostali przez Elę zamówieni u lokalnego kowala artysty już w lipcu. Potem długo powstawali, potem jeszcze poczta musiała ich dostarczyć do Szczecina, stamtąd po jakimś czasie dojechali autobusem i pociągem (inaczej się nie da – 120 kilometrów na trasie Szczecin-Berlin, jeśli nie masz samochodu albo nie jedziesz konno lub na ośle, pokonujesz z jedną lub dwoma przesiadkami! Już od lat! I jeszcze to parę lat potrwa), a potem jeszcze co najmniej miesiąc czekali, żebyśmy się z Elą spotkały u mnie w domu, bo spotykałyśmy się i owszem, nawet często, ale zawsze daleko. Wczoraj dotarli. Na herbatę i ciasteczka.
Wiecej o nowych przybyszach w jeden z najbliższych poniedziałków.
***
Obrazek nadesłała Christine Ziegler, podobnie jak Ela i Wiadomo Kto, wierna dostarczycielka tekstów, zdjęć, linków i pomysłów:
Tytuł głosi, że obrazek przedstawia typy występujące w teatrach chłopskich. Są to w górnym rzędzie pan dyrektor i młody bohater, w środkowym – komiczna wdówka, używający życia bonvivant, naiwniaczka i intrygant, a w dolnym – ojciec lub opiekun, młoda kochanka i komik.
I to o tego komika chodzi. To przecież Sancho Pansa, prawda?, spytała Christine,
No może nie całkiem, bo SP (czyli Grubas, Brzuchacz) jeździł na osiołku, a nie wozem zaprzężonym w krowę, ale z drugiej strony – tak, to właśnie ten typ postaci z chłopskich teatrzyków musiał posłużyć Cervantesowi za wzór Sancho Pansy. I to właśnie Brzuchacz zapewnia powieści element komiczny. Bo bohater główny jest nader smutny. Nie darmo zwie się Rycerzem Smętnego Oblicza.
Christine znalazła tę ilustrację w Muzeum Karla Valentina i Liesl Karlstadt w Isartor (Wieża nad Isarą) w Monachium: https://www.valentin-karlstadt-musaeum.de/. Jak będziecie w stolicy Bawarii, to koniecznie tam idźcie. Na zachętę pokażę tu jeden z eksponatów:
Tę czterokilogramową ręcznie opisanę cegłę należało okazać, aby wziąć udział w ceremonii otwarcia muzeum Karla Valentina w roku 1959. Wtedy było to tylko muzeum Valentina. Karlstadt jeszcze długo miała żyć. Karl Valentin (1882-1948) był niemieckim komikiem, Liesl Karlstad (1892-1960) – niemiecką subretką, aktorką kabaretową i filmową. Oboje współpracowali ze sobą przez 25 lat. Byli też parą w życiu, co nie było łatwe dla Liesl, bo Valentin miał żonę i dzieci, a potem też kolejne kochanki. Przepuścił również swoje i jej pieniądze, inwestując je w roku 1934 w szalony projekt muzeum Panopticum. Ale, jak to często bywa w życiu, oboje kłócili się i rozstawali, ale potem wracali do siebie i do śmierci Karla wciąż jeszcze występowali razem. Natomiast mimo iż Panopticum przeżyło plajtę, zostało otwarte ponownie w roku 1959, istnieje do dziś i tam właśnie znajduje się muzeum Valentina i Karlstadt.
Jesień jest w tym roku wyjątkowo piękna. Pokażmy ją, zanim się skończy i przyjdą deszcze, wichry, chmury. Dziękuję autorkom, Krysi Koziewicz i Eli Kargol, za relacje z jesiennych miast, a Monice Wrzosek-Müller za zdjęcia jesiennej królowej Luizy w Parku Charlottenburg. Naga pani w jesiennej dekoracji to rzeka Mosela.