Sister

https://www.facebook.com/events/616585206783021

­čÜĘ

28.09.2022 ÔşĽ´ŞĆ 18:00-22:00 ÔşĽ´ŞĆ

╔¬╔┤ß┤Ťß┤ç╩Ç╔┤ß┤Çß┤Ť╔¬ß┤Ć╔┤ß┤Ç╩č ŕť▒ß┤Çŕť░ß┤ç ß┤Ç╩Öß┤Ć╩Çß┤Ť╔¬ß┤Ć╔┤ ß┤ůß┤Ç╩Ć

@hausderstatistik ­čĹë­čî│WALD­čî│

brought to you by @dziewuchy_berlin / part of @draussenstadt

ft. ­ŁĽż­ŁľŹ­Łľö­Łľť @berlin_strippers_collective ÔÜí´ŞĆ @ur_barbie_boy ÔÜí´ŞĆ @dazzzedandconfused_ ­čćś ­ŁĽŻ­ŁľÄ­ŁľÖ­ŁľÜ­Łľć­ŁľĹ @jexblackmore ÔÜí´ŞĆ @jemek_jemowit ­čćś ­ŁĽ«­Łľö­Łľô­Łľł­ŁľŐ­ŁľŚ­ŁľÖ @jemek_jemowit

Kochane Dziewuchy i Dziewuchowie,

nadszed┼é czas, ┼╝eby uhonorowa─ç nasze Siostry*, kt├│re wsp├│lnie z nami walcz─ů o prawa kobiet i LGBT w Berlinie i ponad granicami.

Ju┼╝ teraz zanotujcie w kalendarzach – 28.9. – Dzie┼ä Bezpiecznej Aborcji. Tym razem nie robimy klasycznego demo, ale co┼Ť innego – przyznajemy dziewuchowe nagrody, b─Ödzie te┼╝ koncert i performance.

SAFE ABORTION DAY 28.9.2022

Die Zeit ist gekommen, dass wir unsere Schwestern* (Siostry) ehren. Im Jahr 2022 werden zum ersten Mal die Dziewuchy-Berlin-Preise f├╝r gute deutsch-polnische Schwesternschaft und feministische Zusammenarbeit vergeben. In Februar haben Dziewuchy Berlin einen Vertrag ├╝ber Gute Schwesternschaft und Feministische Zusammenarbeit geschrieben der die Grundlage f├╝r der Siostry* Preis. Bei den Preisen handelt es sich um originelle handgezeichnete k├╝nstlerische Zeichnungen und selbstgemachtes Dziewuchy Getr├Ąnk f├╝r alle Nominierten. Es sind keine finanziellen Preise vorgesehen. Aufgrund des Krieges in der Ukraine haben wir die Ausschreibung bis zum 12.6.2022 verl├Ąngert. Die Preisverleihung findet am 28. September 2022 statt, dem Internationalen Tag des sicheren Schwangerschaftsabbruchs. Jedes Jahr veranstalten Dziewuchy Berlin an diesem Tag Demonstrationen, aber dieses Jahr wird es eine ehrende und erm├Ąchtigende Veranstaltung sein, um Schwesternschaft und Zusammenarbeit f├╝r Frauen- und LGBT-Rechte aufzubauen.

Im Programm:

Siostry*Preisverleihung / Przyznanie nagr├│d

Performance: Jemek Jemowit performt ÔÇťSelf-Possession RitualÔÇŁ von Jex Blackmore

Performance: Berlin Strippers Collective

Konzert: Jemek Jemowit spielt ÔÇťBest Off JemekÔÇŁ

Mehr: https://www.dziewuchyberlin.org/28-9-2022-siostrypreis…/

#safeabortionday #wegmit218 #28Sept #SiostryPreis #DziewuchyBerlin #UrbanePraxis #draussenstadt

@projektfonds_urbanepraxis Draussenstadt

Humanistyka

www.UTP.berlin

Szanowni Państwo, drodzy Przyjaciele,

zapraszamy na inauguracj─Ö nowego semestru tym razem w sali wyk┼éadowej Uniwersytetu Humboldt├│w przy Unter der Linden 6.

Pierwszy po pandemii wykład odbędzie się

16 wrze┼Ťnia 2022 roku o godz. 18.00 w sali 2094.

Z tłumaczeniem symultanicznym na niemiecki

Tematem wiod─ůcym w tym semestrze b─Ödzie “Nowa humanistyka”

Prof. Przemys┼éaw Czapli┼äski po┼Ťwi─Öci sw├│j wyk┼éad tematowi:

ÔÇ×Nowa humanistyka: sojusze i konfliktyÔÇŁ

Przemys┼éaw Czapli┼äski ÔÇô profesor zwyczajny; historyk literatury polskiej i europejskiej XX i XXI wieku, eseista, t┼éumacz, krytyk literacki; wsp├│┼étw├│rca Zak┼éadu Antropologii Literatury (UAM, Pozna┼ä), dyrektor Centrum Humanistyki Otwartej przy UAM, cz┼éonek-korespondent Polskiej Akademii Nauk. Ostatnie publikacje: Polska do wymiany (2009), Resztki nowoczesno┼Ťci (2011), Poruszona mapa (2016), Literatura i jej natury (2017; wsp├│┼éautorzy: Joanna B. Bednarek, Dawid Gosty┼äski). Redaktor tom├│w zbiorowych ÔÇô m. in.: O jeden las za daleko. Demokracja, kapitalizm i niepos┼éusze┼ästwo ekologiczne w Polsce (wsp├│┼éredaktorzy: J.B. Bednarek, D. Gosty┼äski; 2019), To┼╝samo┼Ť─ç po pogromie. ┼Üwiadectwa i interpretacje Marca ÔÇÖ68 (wsp├│┼éredaktor: Alina Molisak, Warszawa 2019). Visting professor Uniwersytetu w Heidelbergu (2017) i Moguncji (2020). Laureat nagr├│d: im. Ludwika Frydego (1997), Fundacji im. Ko┼Ťcielskich (1998), im. Kazimierza Wyki (2004), im. Jana D┼éugosza (2017), Marsza┼éka Wojew├│dztwa Wielkopolskiego (2019). Przedmiot bada┼ä: literatura i problemy p├│┼║nej nowoczesno┼Ťci. Wkr├│tce uka┼╝e si─Ö ksi─ů┼╝ka To wr├│ci, Przesz┼éo┼Ť─ç i przysz┼éo┼Ť─ç pandemii (red.: P. Czapli┼äski, J.B. Bednarek). 

Tytu┼é wyk┼éadu: ÔÇ×Nowa humanistyka: sojusze i konfliktyÔÇŁ.

Wyk┼éad zostanie po┼Ťwi─Öcony dw├│m przeciwstawnym zjawiskom, kt├│re charakteryzuj─ů wsp├│┼éczesn─ů humanistyk─Ö. Jedno z nich polega na stopniowym rozpuszczaniu granic mi─Ödzy dziedzinami naukowymi, drugie ÔÇô na krystalizowaniu si─Ö postawy oporu. Sojusze mi─Ödzy humanistyk─ů, prawem, socjologi─ů, informatyk─ů, ekonomi─ů i wieloma innymi dziedzinami nadaj─ů humanistyce charakter uniwersalnego koalicjanta, zacieraj─ů wyrazisto┼Ť─ç dotychczasowej profesji i utrudniaj─ů odpowied┼║ na pytanie, czym humanista si─Ö zajmuje. Zatarte oblicze nabiera jednak wyrazisto┼Ťci, kiedy we┼║miemy pod uwag─Ö rosn─ůce zaanga┼╝owanie humanistyki w rozpoznawanie i diagnozowanie wsp├│┼éczesnych konflikt├│w ÔÇô spo┼éecznych, ekonomicznych, ekologicznych czy prawnych. Pytanie zasadnicze brzmi: w jaki spos├│b rozmyty profesjonalizm sprzyja zwi─Ökszonej odpowiedzialno┼Ťci? Na jakiej podstawie humanista, kt├│ry mo┼╝e zajmowa─ç si─Ö niemal wszystkim, okre┼Ťla, czego powinien broni─ç? 

Moderacja: dr habil. Brygida Helbig

┼╗yczymy du┼╝o przyjemno┼Ťci.
Rada Programowa UTP


Meine Damen und Herren, liebe Freunde,

wir laden Sie ein zur Er├Âffnung des neuen Semesters, diesmal in den H├Ârsaal der Humboldt-Universit├Ąt Unter der Linden 6.
Der erste Vortrag nach der Pandemie findet 16. September 2022 um 18.00 Uhr im Raum 2094 statt.

Mit Simultan├╝bersetzung ins Deutsche

Leitthema:  Der Neue Humanismus

Przemys┼éaw Czapli┼äski ÔÇô ordentlicher Professor; Literaturhistoriker mit dem Forschungsschwerpunkt polnische und europ├Ąische Literatur des 20. Und 21. Jahrhunderts, Essayist, ├ťbersetzer, Literaturkritiker; Mitbegr├╝nder der Forschungsstelle f├╝r Literaturanthropologie der Universit├Ąt Pozna┼ä (UAM), Direktor des Zentrums f├╝r freie Geisteswissenschaften an der UAM, korrespondierendes Mitglied der Polnischen Akademie der Wissenschaften. Zuletzt publiziert: Polska do wymiany [Polen zum Auswechseln] (2009), Resztki nowoczesno┼Ťci [├ťberbleibsel der Modernit├Ąt] (2011), Poruszona mapa [Verrutschte Landkarte] (2016), Literatura i jej natury [Literatur und ihre Naturen] (2017; Mitverfasser: Joanna B. Bednarek, Dawid Gosty┼äski). Herausgeber von Sammelb├Ąnden ÔÇô u.a.: O jeden las za daleko. Demokracja, kapitalizm i niepos┼éusze┼ästwo ekologiczne w Polsce [Einen Wald zu weit. Demokratie, Kapitalismus und ├Âkologischer Ungehorsam in Polen] (Mitherausgeber: J.B. Bednarek, D. Gosty┼äski; 2019), To┼╝samo┼Ť─ç po pogromie. ┼Üwiadectwa i interpretacje Marca ÔÇÖ68 [Identit├Ąt nach dem Pogrom. Zeugnisse und Interpretationen] (Mitherausgeberin: Alina Molisak, Warszawa 2019). Gastprofessor an der Ruprecht-Karls-Universit├Ąt Heidelberg (2017) und der Johannes-Gutenberg-Universit├Ąt Mainz (2020). Preistr├Ąger folgender Auszeichnungen: Ludwik Fryde-Preis (1997), Preis der Ko┼Ťcielski-Stiftung (1998), Kazimierz-Wyka-Preis (2004), Jan-D┼éugosz-Preis (2017), Preis des Marschalls der Woiwodschaft Wielkopolskie (2019). Forschungsschwerpunkte: Literatur und Probleme der sp├Ąten Moderne. Demn├Ąchst erscheint die Buchpublikation To wr├│ci, Przesz┼éo┼Ť─ç i przysz┼éo┼Ť─ç pandemii [Das kommt wieder. Zur Vergangenheit und Zukunft der Pandemie] (Hgg.: P. Czapli┼äski, J.B. Bednarek). 

Titel des Vortrags: ÔÇ×Neue Geisteswissenschaften: B├╝ndnisse und KonflikteÔÇť. 
Der Vortrag wird zwei entgegengesetzten Ph├Ąnomenen gewidmet, welche die zeitgen├Âssischen Geisteswissenschaften pr├Ągen: Das eine beruht auf der stufenweisen Verwischung der Grenzen zwischen den Wissenschaftsgebieten, und das andere zeigt, wie sich Widerstandshaltungen herauskristallisieren. Die B├╝ndnisse zwischen Geisteswissenschaft, Jura, Soziologie, Informatik, ├ľkonomie und vielen anderen Gebieten haben den Charakter einer universellen B├╝ndnispartnerschaft, sie verwischen die Konturen der bisherigen Berufsfelder und erschweren die Beantwortung der Frage, womit sich der Geisteswissenschaftler befasst.  Das verschwommene Antlitz des Faches gewinnt allerdings an Deutlichkeit, wenn wir das Engagement der Geisteswissenschaftler in die Erkennung und Diagnostizierung der zeitgen├Âssischen ÔÇô sozialen, ├Âkonomischen und ├Âkologischen oder rechtlichen ÔÇô Konflikte ber├╝cksichtigen. Die grunds├Ątzliche Frage lautet: Auf welche Weise beg├╝nstigt die konturschwache Professionalit├Ąt eine verst├Ąrkte Bereitschaft zur Verantwortung? Was nimmt ein Geisteswissenschaftler ÔÇô der sich ja mit beinahe jeder Problematik besch├Ąftigen kann ÔÇô zur Grundlage, wenn er bestimmt, was er verteidigen sollte?
Moderation: Dr. habil. Brygida Helbig

Mit herzlichen Gr├╝├čen,
Der Programmbeirat der UDG           

Ausnahmezustand

Ab┬ádem┬á10.┬áSeptember┬ápr├Ąsentiert┬ádas┬áBerliner┬áZAK┬á/Zentrum┬áf├╝r┬áAktuelle┬áKunst /┬áin┬áder┬áZitadelle┬áSpandau┬ádie┬áGruppenausstellung┬á
ÔÇ×Ausnahmezustand.┬áPolnische┬áFotokunst┬áheuteÔÇť,┬á
die bisher gr├Â├čte Schau polnischer Fotografie in Deutschland.

Ausnahmezustand. Polnische Fotokunst heute
mit Werken von Filip Berendt, Kuba D─ůbrowski, Karolina Gembara, Weronika Ge╠Ęsicka, Aneta Grzeszykowska, Magda Hueckel, Pawel Jaszczuk, Irena Kalicka, Anna Kieblesz, Zuza Krajewska, Adam Lach & Dyba Lach, Diana Lelonek, Micha┼é ┼üuczak, Rafa┼é Milach, Igor Omulecki, Anna Or┼éowska, Witek Orski, Zosia Promin╠üska, Agnieszka Rayss, ┼üukasz Rusznica, Micha┼é Siarek, Micha┼é Szlaga, Dominik Tarabanski, ┼üukasz Wierzbowski, Karolina Wojtas und Piotr Zbierski
Er├Âffnung: Freitag, 9. September 2022, 19Uhr
Laufzeit: 10. September 2022 ÔÇô 1. Januar 2023
Ort: ZAK – Zentrum f├╝r Aktuelle Kunst, in der Zitadelle Spandau
Am Juliusturm 64, 13599 Berlin | Fr. ÔÇô Mi., 10 ÔÇô 17Uhr, Do., 13 ÔÇô 20Uhr


Pressetext:

Die Gruppenausstellung ÔÇ×Ausnahmezustand. Polnische Fotokunst heuteÔÇť und gew├Ąhrt einen faszinierenden Einblick in die zeitgen├Âssische Fotografie Polens.
Vorgestellt werden 26 Stellvertreterinnen der j├╝ngeren und der mittleren Generation polnischer Fotografinnen und Fotok├╝nstlerinnen, von denen viele bisher kaum oder gar nicht in Deutschland bekannt sind. Zu Unrecht, wie die Besucherinnen feststellen werden. Neben vielen Formen einer ├Ąsthetisch und formal frischen Dokumentarfotografie reicht das Spektrum des Gezeigten von der Portr├Ąt- und Selbstportr├Ątfotografie ├╝ber Stillleben und Landschaftsfotografie bis hin zu freien k├╝nstlerischen Ans├Ątzen in der Abstraktion. Pr├Ąsentiert werden die Werke als klassische Tafelbilder, in Projektionen sowie in objekthaften Installationen.

Unter anderem werden Rafal Milachs Fotografien von den Protesten gegen die Ende 2020 verabschiedete Abtreibungsgesetzgebung zu sehen sein, die es Polinnen praktisch unm├Âglich macht, einen Schwangerschaftsabbruch im eigenen Land vornehmen zu lassen (Strajk), sowie Aneta Grzeszykowskas Ann├Ąherung an ihren eigenen K├Ârper, indem sie Teile von ihm aus Schweinehaut nachbildet (Selfie).
Von der interdisziplin├Ąr arbeitenden Diana Lelonek wird es Bilder aus ihrem j├╝ngst erschienenen Buch Wasteplants Atlas geben, in der sie pflanzliche Lebensformen auf illegal entsorgtem Wohlstandsm├╝ll untersucht und kategorisiert. Und Pawel Jaszczuk widmet sich in seiner Serie ┬ąÔéČ$U$ der Kommerzialisierung der Muttergottes und Jesus in seinem katholischen Heimatland.

Ein Leseraum mit zahlreichen Fotob├╝chern und Katalogen von Ausstellungsteilnehmern und -teilnehmerinnen als auch zahlreicher nicht direkt an der Ausstellung Beteiligter wird geneigten Besucherinnen die M├Âglichkeit geben, noch tiefer in die polnische Fotoszene einzutauchen, die sich anschickt, auch international st├Ąrker Fu├č zu fassen. Wie wichtig dieses nach Au├čen gerichtete Engagement f├╝r polnische Fotografinnen ist, wird in den parallel zur Ausstellung angebotenen Vortr├Ągen und Podiumsgespr├Ąchen deutlich werden, in denen es u.a. um die schlechter werdenden Arbeits- und Ausstellungsbedingungen f├╝r Kreative in Polen geht. Die unter der aktuellen nationalkonservativen Regierung, oftmals im Zusammenspiel mit Teilen des katholischen Klerus, eingeleiteten Ma├čnahmen zur Schw├Ąchung rechtsstaatlicher Strukturen sowie gesch├╝rte Ressentiments gegen Minderheiten wie nichteurop├Ąische Fl├╝chtlinge und LGBT+-Mitb├╝rgerinnen, ebenso wie der wachsende Nationalismus sind Themen, die viele Fotografinnen nat├╝rlich in ihren Arbeiten aufnehmen. Dies jedoch birgt inzwischen tats├Ąchlich das Risiko, von Stipendien und anderen staatlichen Unterst├╝tzungen sowie von Ausstellungsm├Âglichkeiten in einer Vielzahl von staatlich subventionierten Museen und Institutionen ausgeschlossen zu werden.

Die nun geplante Ausstellung, die die bisher gr├Â├čte Schau polnischer Fotografie in Deutschland sein wird, soll einen Beitrag zur Vertiefung der deutsch-polnischen Nachbarschaftsverh├Ąltnisse darstellen.
Ein Interesse an dem ├Âstlichen Nachbarn Deutschlands und seiner Kultur ist hierzulande in den vergangenen Jahren gr├Â├čer geworden. Hier m├Âchte die Ausstellung einen verbindenden Beitrag leisten.

Projekt Irena Bobowska – zapowied┼║

Anna Krenz & Ewa Maria Slaska

Wrzesień 2022 / 4 wieczory / 4 dyskusje / 4 performance / 4 koncerty / 4 miejsca

Brakuj─ůca cz─Ö┼Ť─ç historii. Irena Bobowska, zapomniana bohaterka.

Projekt ÔÇťBrakuj─ůca cz─Ö┼Ť─ç historiiÔÇŁ jest pr├│b─ů uzupe┼énienia polsko-niemieckiej historii poprzez przypomnienie kobiet ÔÇô zapomnianych bohaterek wymazanych z kart historii, Polek, kt├│re 100 lat temu walczy┼éy o swoje prawa razem z kobietami w Niemczech, kt├│re p├│┼║niej sta┼éy si─Ö ofiarami wojny, ale r├│wnie┼╝ walczy┼éy o wolno┼Ť─ç. Wiele z nich dzia┼éa┼éo w Berlinie lub zosta┼éo tu zamordowanych. W tym projekcie chcemy przypomnie─ç o polskich kobietach w Berlinie, kt├│re by┼éy prze┼Ťladowane, torturowane i zabijane przez zbrodniczy re┼╝im, a nast─Öpnie wymazane z kart historii. W kontek┼Ťcie wojny na Ukrainie temat ten zyskuje zupe┼énie nowy i aktualny wymiar.

Projekt ma by─ç kolejnym przyczynkiem do debaty o historii w odniesieniu do tera┼║niejszo┼Ťci, szczeg├│lnie w obliczu kolejnej wojny w Europie. Kim by┼éy te kobiety, Polki, kt├│re walczy┼éy o wolno┼Ť─ç? Jak wiele mo┼╝emy si─Ö nauczy─ç z historii i jak o niej rozmawia─ç? Jak mo┼╝emy zachowa─ç pami─Ö─ç o zapomnianych bohaterkach? W jaki spos├│b wsp├│lne debaty historyczne i sztuka mog─ů przyczyni─ç si─Ö do g┼é─Öbszego zrozumienia i unikn─ů─ç powt├│rzenia historii?

W naszych dzia┼éaniach cz─Östo m├│wimy o zapomnianych kobietach, anonimowych bohaterkach, poniewa┼╝ w naszej kulturze histori─Ö pisz─ů zwyci─Özcy ÔÇô m─Ö┼╝czy┼║ni. Zapisana w anna┼éach historia opiera si─Ö na ci─ůgu wojen, konflikt├│w, przemocy, w kt├│rych dominuj─ů bohaterowie ÔÇô genera┼éowie, wodzowie, ┼╝o┼énierze, papie┼╝e. Stawia si─Ö im pomniki, pisze si─Ö o nich epopeje. Dlatego w naszych dzia┼éaniach cz─Östo m├│wimy o zapomnianych kobietach, anonimowych bohaterkach, ofiarach i cichych wojowniczkach.

W ostatnich latach w Berlinie toczy si─Ö dyskusja na temat miejsc pami─Öci i ewentualnej lokalizacji pomnika polskich ofiar narodowego socjalizmu. Debata by┼éa d┼éuga, odbywa┼éa si─Ö w┼Ťr├│d ludzi na r├│┼╝nych wysokich szczeblach i naukowych stanowiskach, w┼Ťr├│d polityk├│w, w Bundestagu. Kobiety, zw┼éaszcza m┼éode, reprezentantki spo┼éecze┼ästwa obywatelskiego, czy nie nale┼╝─ůce do zamkni─Ötych kr─Ög├│w naukowych i osoby zainteresowane, nie bra┼éy w tym udzia┼éu.

Bohaterk─ů projektu jest Irena Bobowska, pozna┼äska poetka, kt├│ra w roku 1942 w wieku 22 lat zosta┼éa zamordowana przez hitlerowc├│w w Berlinie. Dla nas jest ona symbolem tych wszystkich m┼éodych, utalentowanych kobiet, kt├│re zosta┼éy zamordowane, udr─Öczone, torturowane w czasie wojny, a potem wygnane w niepami─Ö─ç przez potomnych.

Program i wi─Öcej info:

A w ramach projektu ogłaszamy też

call for statements!

Druga z czterech debat odb─Ödzie si─Ö 8 wrze┼Ťnia pod “naszym” pomnikiem na F’hain.
Temat: Wojna (jako idea, 2 wojna ┼Ťwiatowa, wojna w Ukrainie). Forma: manifesty!

Serdecznie zapraszamy te z Was, kt├│re interesuje temat wojny do wyst─ůpienia z manifestem, o┼Ťwiadczeniem, przem├│wieniem 8.9.2022 | 18.00.
Po perfo i manifestach odb─Ödzie si─Ö koncert Jemka Jemowita.

Zg┼éo┼Ťcie si─Ö na email: bobowskaberlin@gmail.com


Die Reihe besteht aus 4 Veranstaltungen mit Performative Lesungen von Bobowskas Gedichte, mit Diskussionen mit eingeladenen Expertinnen und eine Ausstellung mit Informationen und ein Portr├Ąt sowie Werke von Irena Bobowska und den historischen und  Kontext. Dar├╝ber hinaus wird eine Gedenkzeitung ÔÇťPobudkaÔÇŁ (Weckruf) mit Bobowskas Gedichten in polnischer und deutscher Sprache erscheinen ÔÇô jedes Gedicht wird von einer anderen Frau ├╝bersetzt. Ende des Jahres wird auch eine Publikation zum Thema erscheinen.

Die Botschaft der Polinnen* ist ein Kunstprojekt von Anna Krenz, es ist eine tempor├Ąre mobile Rauminstallation mit Spitzenw├Ąnden ohne festen Sitz. Die Botschaft veranstaltet Treffen, Ausstellungen und Diskussionen zu Politik, Umwelt und engagierter Kunst. Die Er├Âffnung und Einweihung der polnischen Botschaft fand im Juni 2020 im Haus der Statistik in Berlin statt. www.facebook.com/AmbasadaPolek/

ÔÇťDie Kunst ist das Gewissen der Menschlichkeit.ÔÇŁ Anna Krenz

Die Veranstaltungen an diesen Orten werden von der Botschaft der Polinnen* begleitet.

PROGRAMM: 

Heimat

1. September 2022 (Donnerstag), 18.00 Uhr | Regenbogenfabrik, Lausitzer Str. 22, 10999 Berlin (Kreuzberg)

Performance: Karen Kandzia
Diskussion mit:
Anna Burek / 
Soziolinguistin, Autorin
Masha Pryven / 
Fotografin instagram.com/masha.pryven/
Dr. Kamila Sch├Âll-Mazurek / Leiterin Welcome-Willkommen-Witamy Interkulturelle Anlauf- und Beratungsstelle f├╝r Migranten, Polnischer Sozialrat e.V. / polskarada.de

Konzert: Don Philippe Facebook >>>


Krieg

8. September 2022 (Donnerstag), 18.00 Uhr | ÔÇ×Denkmal f├╝r den Kampf f├╝r unsere und Ihre FreiheitÔÇť, Virchowstra├če, 10249 Berlin (Volkspark Friedrichshain)

Performance: Karen Kandzia

Diskussion mit:

Aleksandra Puciłowska, Autorin

Konzert: Jemek Jemowit | www.jemek.net

Unterdr├╝ckung

15. September 2022 (Donnerstag),┬á 18.00 Uhr |┬áKulturkirche Nikodemus, Nansenstra├če 12, 12047 Berlin┬á (Neuk├Âlln)

Performance: Karen Kandzia
Diskussion mit:
Marta Ansilewska-Lehnstaedt / Historikerin, Gedenkst├Ątte Deutscher Widerstand www.gdw-berlin.de
Zofia Nierodzi┼äska 
/Kuratorin, K├╝nstlerin, Autorin, Aktivistin. Stellvertretende Direktorin der Galerie Arsenal in Pozna┼ä znierodzinska.com
Marina Wesner 
/Architektin, Architekturhistorikerin, Autorin  www.marinawesner.de

Ausstellung: ÔÇťFrauengef├Ąngnis Barnimstra├čeÔÇŁ von Marina Wesner

Konzert: Helmut Mittermaier | www.guruclub.de/mittermaier/


Erinnerung

22. September 2022 (Donnerstag), 18.00 Uhr | St├Ądtischer Friedhof Altglienicke, Sch├Ânefelder Ch. 100, 12524 Berlin (Treptow ÔÇô K├Âpenick)
Schirmherrschaft Herr Oliver Igel, Bezirksb├╝rgermeister von Berlin Treptow-K├Âpenick

Performance: Karen Kandzia
Diskussion mit:
Franziska Bruder / Lagergemeinschaft Ravensbr├╝ck Freundeskreis e.V.  lg-ravensbrueck.vvn-bda.de
dr Iwona Dadej
 / Instytut Historii PAN cbh.pan.pl
Klaudyna Droske / Leiterin der Gesch├Ąftsstelle der Polonia polonia-biuro.de
Nora Hogrefe / Leiterin der Koordinierungsstelle Historische Stadtmarkierungen im Verein Aktives Museum Faschismus und Widerstand in Berlin. www.aktives-museum.de
Anja Witzel 
/ Referentin der Berliner Landeszentrale f├╝r politische Bildung

Konzert: Warnfried Altmann | www.warnfried-altmann.de

Zemsta Szymona

Ewa Maria Slaska

Pojawi┼é si─Ö zim─ů. Naprawi┼é stare rozpadaj─ůce si─Ö krzes┼éa i wykona┼é im nowe aksamitne obicie. Sprawi┼é, ┼╝e pasuj─ůcy do kompletu st├│┼é, przesta┼é si─Ö wreszcie chwia─ç i dawa┼é si─Ö sk┼éada─ç, rozk┼éada─ç, przesuwa─ç. Potem pomalowa┼é go fantazyjnie w dw├│ch odcieniach starego z┼éota. Jednak blat nie nadawa┼é si─Ö jeszcze do u┼╝ytku, potrzebowa┼é co najmniej kilku, a najlepiej – kilkudziesi─Öciu warstw lakieru. Pierwsze mia┼é po┼éo┼╝y─ç Szymon, nast─Öpne, raz na tydzie┼ä, mia┼éam nak┼éada─ç ja.

Przed wygl─ůda┼éo tak:


Po wygl─ůda┼éo natomiast tak:


W kuchni, mimo iż blat nie był jeszcze gotowy, zrobiło się po królewsku.

W domu by┼éo t┼éoczno – mieszka┼éa u mnie w┼éa┼Ťnie moja m┼éoda kole┼╝anka, Karina, pojawia┼é si─Ö m├│j przyjaciel, Krzysztof, oraz siostrzeniec z dziewczyn─ů. Codziennie do kolacji zasiada┼éo nas przynajmniej troje, czasem pi─Öcioro lub sze┼Ťcioro. Wida─ç by┼éo, ┼╝e Szymonowi bardzo te wsp├│lne kolacje przypad┼éy do gustu. Nikt z nas nie pi┼é alkoholu, Szymon poprzestawa┼é na herbacie zio┼éowej z miodem. Czasem Karina, Krzysztof i Szymon wychodzili na papierosa na balkon.

Niestety w┼éa┼Ťnie min─ů┼é miesi─ůc i trzeba by┼éo uregulowa─ç rachunki. Tkni─Öta przeczuciem, spyta┼éam Szymona, czy mo┼╝e wola┼éby dostawa─ç pieni─ůdze co tydzie┼ä, a nie wszystkie od razu? Przyzna┼é mi racj─Ö, na pewno tak by┼éoby lepiej, ale ma d┼éugi, zreszt─ů musi zap┼éaci─ç za kwater─Ö. Wyp┼éaci┼éam mu wi─Öc od razu ca┼é─ů um├│wion─ů sum─Ö. By┼é poniedzia┼éek.

Nast─Öpnego dnia nie przyszed┼é do pracy. Po dw├│ch dniach zadzwoni┼é, ┼╝e ┼║le si─Ö czuje. W niedziel─Ö zjawi┼é si─Ö niezapowiedziany z koleg─ů. Obaj byli wyra┼║nie pod wp┼éywem alkoholu. By┼éy┼Ťmy w domu we dwie z Karin─ů i bardzo nam si─Ö nie podoba┼éa ta wizyta. Mia┼éy┼Ťmy wra┼╝enie, ┼╝e Szymon przyprowadzi┼é koleg─Ö, ┼╝eby si─Ö pochwali─ç, jakie ma ┼Ťwietne kole┼╝anki. Powinny┼Ťmy ich by┼éy od razu wyrzuci─ç. No, ale jednak go┼Ťcie. No i ten pi─Öknie zacz─Öty st├│┼é, kt├│ry trzeba sko┼äczy─ç.

Zrobi┼éy┼Ťmy kaw─Ö, poda┼éy┼Ťmy ciasto. Go┼Ťcie wyci─ůgn─Öli butelk─Ö w├│dki i zacz─Öli si─Ö rozgl─ůda─ç za kieliszkami. Popatrzy┼éy┼Ťmy na siebie i powiedzia┼éy┼Ťmy zdecydowanie, ┼╝e nie b─Ödzie ┼╝adnego picia. Maj─ů wypi─ç kaw─Ö i wyj┼Ť─ç.


Oci─ůgali si─Ö, ale wyszli. Nast─Öpnego dnia Karina ┼║le si─Ö poczu┼éa. Wys┼éa┼éam j─ů na test, wr├│ci┼éa z informacj─ů, ┼╝e ma koron─Ö. Zadzwoni┼éam do Szymona. W ko┼äcu ┼║le si─Ö czu┼é ju┼╝ kilku dni temu. W rozmowie telefonicznej przyzna┼é, ┼╝e wczoraj, jak u nas by┼é, wci─ů┼╝ by┼é chory. Przywl├│k┼é nam koron─Ö. Zapyta┼éam, czy zrobi┼é test. Powiedzia┼é, ┼╝e jest przeciwny szczepieniom, nie wierzy w koron─Ö i nie chce mie─ç z tym wszystkim nic wsp├│lnego. Ale si─Ö przestraszy┼é. Kupi┼é sobie test w sklepie i test wyszed┼é pozytywny. Zadzwoni┼é jeszcze raz, zapyta┼é, co ma robi─ç. Kaza┼éam mu i┼Ť─ç do lekarza i tak si─Ö sko┼äczy┼éa nasza wsp├│┼épraca. Ju┼╝ si─Ö nie pojawi┼é.

Odezwa┼é si─Ö po miesi─ůcu, by┼éam akurat w Anglii, powiedzia┼éam, ┼╝e mo┼╝e zadzwoni─ç za dwa dni, jak b─Öd─Ö w Berlinie. Wi─Öcej nie zadzwoni┼é.


Nie przejmowa┼éabym si─Ö tym zbytnio, gdyby nie ten st├│┼é. Farba z┼éazi┼éa grubymi czarnymi grudami, brudzi┼éa r─Öce, naczynia i ┼Ťcierki, kt├│rymi my┼éam blat. Wreszcie w czerwcu Konrad j─ů zdrapa┼é. Teraz blat nie by┼é zniszczony, tylko oryginalnie podrapany. Nawet mi si─Ö podoba┼éo. Tyle ┼╝e podrapana farba nadal schodzi i brudzi.

17 lipca Konrad wyjecha┼é. W dzie┼ä po jego wyje┼║dzie wyla┼éa pralka. Brudna woda zala┼éa kuchni─Ö od ┼Ťciany do ┼Ťciany, wla┼éa si─Ö do koszy na ┼Ťmieci, zmiesza┼éa z niedojedzonym kocim ┼╝arciem i ludzkim jad┼éem. Gdy si─Öga┼éam do kom├│rki po ┼Ťcierki do pod┼éogi, tr─ůci┼éam jedn─ů z puszek z farbami, kt├│re Szymon p├│┼é roku wcze┼Ťniej ustawi┼é na progu kom├│rki. Puszka okaza┼éa si─Ö niedomkni─Öta, szara farba wyla┼éa si─Ö na pod┼éog─Ö ko┼éo ┼Ťmietnika. Pokry┼éy j─ů rozmoczone ┼Ťmiecie. By┼éy w nich marchewka i groszek.

Sta┼éam na bosaka po kostki w wodzie i wy┼╝yma┼éam ┼Ťcierk─Ö do wiaderka. Zm─Öczona wyprostowa┼éam si─Ö i spojrza┼éam na przekrojowy kalendarz-zdzierak wisz─ůcy ko┼éo okna.

18 lipca. Szymona.

Offberlin

Berlin offowy widziany oczami Polaka / OffBerlin von einem Polen gesehen

To my, Ela Kargol, Krysia Koziewicz i ja, Ewa Maria Slaska. Zapraszamy.

Kolejne nasze spotkanie w SprachCaf├ę Polnisch (Polskiej Kafejce J─Özykowej), (nie)zawsze w trzeci pi─ůtek miesi─ůca.

29 kwietnia 2022 o godzinie 19.30 Schulzestr. 1 /13187 Berlin Pankow.
Stacja kolejki Wollankstra├če.

Achtung! Es gelten aktuelle Covid-Regeln!

Marek Def├ęe i jego alternatywny przewodnik po Berlinie – Offberlin. Fantastyczne czytanie.

OffBerlin. Przewodnik alternatywny nie opisuje miejsc znanych  i typowych, znajduj─ůcych si─Ö na trasie standardowych wycieczek. Autor proponuje w nim w─Ödr├│wk─Ö po jego ulubionych dzielnicach i ma┼éo znanych zak─ůtkach. Pere┼éki street foodu, kawiarnie, bary, weekendowe ryneczki, pchle targi, miejsca z designem, squaty, graffiti, muzyka uliczna, ta┼äce nad Szprew─ů, pla┼╝e w ┼Ťrodku miasta, ┼╝ycie nocne ÔÇô to tylko cz─Ö┼Ť─ç atrakcji, kt├│re opisuje ten nietypowy przewodnik. Przewodnik stanowi subiektywne spojrzenie na Berlin, kt├│re w zamy┼Ťle autora ma by─ç inspiracj─ů do odkrywania w┼éasnych ┼Ťcie┼╝ek w wyj─ůtkowym mie┼Ťcie, jakim jest Berlin.

Autor przyb─Ödzie na spotkanie!

Marek Def├ęe und sein alternativer Berlin-F├╝hrer. Lesevergn├╝gen A1.
OffBerlin. Der alternative Reisef├╝hrer beschreibt nicht die bekannten und typischen Orte der Berliner Standardtouren.

Autor schl├Ągt eine Reise durch seine Lieblingsviertel und wenig bekannten Ecken vor. Streetfood-Locations, Caf├ęs, Bars, Wochenendm├Ąrkte, Flohm├Ąrkte, Design und Graffiti, Squats, Stra├čenmusik, Tanzen auf der Spree, Str├Ąnde mitten in der Stadt, Nachtleben – das sind nur einige der Attraktionen, die in diesem ungew├Âhnlichen F├╝hrer beschrieben werden. Def├ęes Reisef├╝hrer ist ein subjektiver Blick auf Berlin, der dazu anregen soll, eigene Wege in der einzigartigen Stadt Berlin zu entdecken.

Der Autor wird zu dem Treffen aus Stettin kommen. Wir freuen uns schon darauf!

Unser Mauerbuch / Nasza ksi─ů┼╝ka o Murze Berli┼äskim

Ela Kargol / Krystyna Koziewicz / Ewa Maria Slaska

W pi─ůtek 21 stycznia o godzinie 18.30 w VHS Mitte na Antonstra├če 37 (sala 207) zaprezentujemy nasze ksi─ů┼╝ki / Am Fr 21. Januar um 18.30 Uhr in der VHS Mitte Antonstra├če 37 (Saal 207) werden wir unsere B├╝cher pr├Ąsentieren.

Czyli dzi┼Ť. / Dh. heute.

Czekaj─ů nas normalne aktualnie rygory pandemiczne – trzeba mie─ç dwa szczepienia plus test, albo by─ç ozdrowie┼äcem plus test. Potrzebne s─ů te┼╝ oczywi┼Ťcie maski.

Es gelten ├╝bliche Anti-Covid-Bedingungen – man muss zwei Impfungen vorweisen oder genesen sein, dazu noch Test (also 2G+). Selbstverst├Ąndlich muss man auch Masken haben.

Zastanawia┼éam si─Ö, co mam tu opublikowa─ç, ┼╝eby Was zach─Öci─ç do przyj┼Ťcia na nasze dzisiejsze spotkanie i po d┼éu┼╝szym namy┼Ťle wybra┼éam wiersz o ko┼Ťciele wysadzonym w powietrze z powodu budowy Muru Berli┼äskiego. To pi─Ökny wiersz. Pisa┼éa o nim Ela Kargol – TU:

Milly Hilgenstock (1961)

Die Kirche steht leer und verlassen
Milly Hilgenstock /tłum. Ewa Maria Slaska (2019)

Cichy jest ko┼Ťci├│┼é, opuszczony
Es liegt an der Bernauer Stra├če
Inmitten der Stadt Berlin
Die Kirche, die jetzt verlassen,
Es steht eine Mauer darin.
Es mahnten so viele Stunden
Vers├Âhnungsglocken die Stadt.
Sie klagten ├╝ber die Wunden
Die Krieg uns geschlagen hat.
Nun sind die Glocken verklungen,
Vermauert die Kircht├╝r, das Tor.
Und wo Lieder gesungen
Schweigt jetzt Gemeinde und Chor.
Die Uhr am Kirchturm blieb stehen
Bevor es Mitternacht schlug.
Wohin Herr sollen wir gehen?
Wann ist des Wartens genug?
Was will der Zeiger uns sagen,
Der f├╝nf vor 12 blieb stehn?
Die Mauer hat uns zerschlagen,
wir k├Ânnen uns nicht mehr sehn.
Wir gr├╝├čen dr├╝ben die Br├╝der,
Die jetzt durch die Mauer getrennt.
Wir wissen, wir sehen uns wieder,
Der Herr die Seinen doch kennt.
Die Kirche steht leer und verlassen,
Kein Licht, kein Orgelton mehr.
Und an der Bernauer Strasse
Die Steine klagen so schwer.
Die Zeit mag das Kreuz verh├Âhnen,
Es bleibt, wenn die Mauer zerf├Ąllt.
Dann wird uns wieder vers├Âhnen
Gott ├╝ber den Mauern der Welt.
Ulica Bernauer w Berlinie,
Linia co ┼Ťrodkiem miasta bie┼╝y,
Cichy tu ko┼Ťci├│┼é, opuszczony
Mur, wie┼╝a i dzwony na wie┼╝y.
Te dzwony od tylu brzmiały lat
na cze┼Ť─ç i chwa┼é─Ö pojednania
Obiecywa┼éy szcz─Ö┼Ťliwy ┼Ťwiat,
I koiły wojenne rany.
Teraz przebrzmiały dzwonów tony,
Zamurowany ko┼Ťci├│┼é i drzwi.
A gdzie pie┼Ťni─ů d┼║wi─Öcza┼éy dzwony
Milczy nawa i niemy jest ch├│r.
Zatrzymał się zegar na wieży,
zanim północ wybiła w mroku.
Pok─ůd Panie trzeba nam wierzy─ç?
I czekania czas kiedy minie?
Co m├│wi─ů wskaz├│wki zegara,
Zatrzymane tu┼╝ przed p├│┼énoc─ů?
Mur nam si─Ö spotka─ç nie zezwala
Mur nas wypędził na krawędź dnia.
Nasi bracia, siostry czekaj─ů,
martwy nas od nich mur oddzielił.
Wiemy, kiedy┼Ť si─Ö zn├│w spotkamy,
Pan pozna swoich, nie tra─çmy nadziei.
Cichy jest ko┼Ťci├│┼é, opuszczony,
Nie ma blasku ┼Ťwiec i organ├│w.
Na ulicy wiod─ůcej do Bernau
P┼éacz─ů kamienie i kracz─ů wrony.
Lecz przyjdzie czas, ┼╝e krzy┼╝ uro┼Ťnie,
Doczekamy, strwożeni, słabi.
B├│g pojedna nas z sob─ů rado┼Ťnie
I niech moc znowu b─Ödzie z nami.

Aus unseren B├╝cher suchte ich f├╝r Euch ein Gedicht, geschrieben als die Berliner Mauer errichtet wurde – 1961. Die polnische ├ťbersetzung fertigte ich, als Ela Kargol mit Joanna Tr├╝mner auf diesem Blog ├╝ber die Mauer schrieben; der Beitrag ├╝ber Versohnungskapelle, in dem auch dieses Gedicht seinen Platz fand, wurde ver├Âffentlicht am 13. August 2019 zum Jahrestag der Errichtung der Mauer.

VHS-Antonstr-Mauerbuch – pdf zum ├ľffnen

Chodzenie po mie┼Ťcie. Profesor Br├╝ckner

Ela Kargol

Tempelhofer Parkfriedhof i Aleksander Br├╝ckner

Je┼Ťli kto┼Ť lubi spacery cmentarne, to Berlin jest na pewno tym w┼éa┼Ťciwym miejscem. Oferuje tak─ů liczb─Ö cmentarzy, jak rzadko, kt├│re miasto. Opr├│cz znanych, obj─Ötych ochron─ů zabytk├│w, s─ů mniej znane, mniejsze, do kt├│rych trudno trafi─ç, interesuj─ůce ze wzgl─Ödu na po┼éo┼╝enie, histori─Ö, wielko┼Ť─ç, brak dost─Öpno┼Ťci, przeznaczenie, tajemniczo┼Ť─ç. Pisa┼éam ju┼╝ na ┼éamach blogu o cmentarzu na ogr├│dkach dzia┼ékowych, cmentarzu samob├│jc├│w, cmentarzach murem podzielonych i innych.

Na berli┼äskich cmentarzach zaczyna brakowa─ç grob├│w, przeczyta┼éam w berli┼äskiej gazecie Morgenpost. Brakuje grob├│w, a nie odwrotnie. Kremacja sta┼éa si─Ö rozpowszechnion─ů form─ů poch├│wku. Min─Ö┼éy ju┼╝ czasy, kiedy berli┼äczycy chowani byli g┼é├│wnie w trumnach. Nekropolie si─Ö kurcz─ů, cmentarze znikaj─ů z mapy miasta. Nie staje si─Ö to z dnia na dzie┼ä, proces trwa latami. Zgodnie z berli┼äsk─ů ustaw─ů tereny cmentarne mog─ů by─ç wykorzystywane w inny spos├│b po up┼éywie okres├│w spoczynku i czci (pietyzmu) – co najmniej 30 lat od ostatniego poch├│wku. Zaleca si─Ö jednak, ┼╝eby teren po-cmentarny przeznaczy─ç na park, biotop lub teren zielony w szerokim rozumieniu s┼éowa. Istnieje jednak prawo nadrz─Ödnego interesu publicznego, kt├│re pozwala na zagospodarowanie by┼éych cmentarzy inaczej. Znikaj─ůcych cmentarzy jest podobno w Berlinie 39. Nie s─ů parkiem, nie s─ů ju┼╝ cmentarzem, s─ů czym┼Ť pomi─Ödzy, gdzieniegdzie pojedyncza mogi┼éa, albo ┼Ťlad po niej, szerokie aleje, stare drzewa. ┼╗aden z tych znikaj─ůcych cmentarzy nie zrobi┼é na mnie takiego wra┼╝enia, jak cmentarz Parkfriedhof Tempelhof.

Niedawno przysz┼éam tu drugi raz, ┼╝eby si─Ö upewni─ç, czy moje odczucia z pierwszego razu si─Ö powt├│rz─ů.

2 listopada, w Zaduszki odwiedziłam pierwszy raz grób wybitnego naukowca slawisty, historyka literatury, językoznawcy profesora Aleksandra Brücknera, grób, o którego zachowanie walczyła dzielnie adminka tego bloga.
Gdy cmentarz w 1997 roku zamkni─Öto i oddano na 30 lat naturze, poproszono zainteresowanych o decyzj─Ö w sprawie ewentualnych przenosin grob├│w, urn itp.
Adminka wraz ze swoj─ů przyjaci├│┼ék─ů Ann─ů Kuzio-Weber znalaz┼éy gr├│b Aleksandra Br├╝cknera i zacz─Ö┼éy starania o jego zachowanie. Pisa┼éy podania, telefonowa┼éy, puka┼éy do r├│┼╝nych drzwi, ┼éapa┼éy polityk├│w za r─Ökaw. Wywalczy┼éy 20 lat honoru dla profesora i jego ┼╝ony, bo gr├│b na tyle w┼éa┼Ťnie lat sta┼é si─Ö mogi┼é─ů honorow─ů miasta Berlina. Co dalej? Nie wiadomo. Okres karencji dla cmentarza wtedy ju┼╝ minie. W czasach, gdy mieszka┼ä ci─ůgle brakuje, jest szansa, ┼╝e na miejscu mogi┼é, tej niezlikwidowanej – profesora i tych innych, ju┼╝ niewidocznych, powstan─ů bloki z mieszkaniami dla ┼╝ywych, ale by┼Ť mo┼╝e powstan─ů tu fabryki i magazyny, jakich w okolicy du┼╝o.

Dlaczego profesor Br├╝ckner zosta┼é pochowany na tym w┼éa┼Ťnie cmentarzu? Mieszka┼é w innej dzielnicy, na Wilmersdorfie, przy ulicy Wilhelmsaue 18, w samym ┼Ťrodku dawnej wsi Wilmersdorf. Po ┼Ťmierci jego cia┼éo skremowano w krematorium Wilmersdorf. Mow─Ö pogrzebow─ů w┼éa┼Ťnie tam wyg┼éosi┼é 30 maja 1939 roku jego nast─Öpca Max Vasmer. Dlaczego nie pochowano urny na cmentarzu Wilmersdorf, przy krematorium?, tym bardziej, ┼╝e by┼é to cmentarz przeznaczony w latach 1935 do 1945 tylko na poch├│wki urnowe? Wybitni s─ůsiedzi z jego ulicy i okolic znale┼║li tu swoje ostatnie miejsce spoczynku – rodzina Blisse, rodzina Schramm i wielu innych. Budynek krematorium od 1990 roku nie spe┼énia ju┼╝ swoich pierwotnych funkcji, s┼éu┼╝y go┼Ťciom ┼╝a┼éobnym w ceremoniach po┼╝egnania zmar┼éych. A mo┼╝e jednak pierwotnym miejscem z┼éo┼╝enia urny by┼éo kolumbarium na cmentarzu w Wilmersdorfie?
Emma Brückner, żona profesora przeżyła męża o rok. Czy jej życzeniem było pochowanie męża na cmentarzu w Berlinie-Tempelhof? Może tam istniał grób rodzinny żony, albo rodziny Brücknerów?

Zacz─Ö┼éam szuka─ç. Jeszcze du┼╝o szukania przede mn─ů, je┼Ťli si─Ö nie zniech─Öc─Ö. W ksi─Ögach adresowych znalaz┼éam dwa adresy, Lankwitzstr 1 (obecnie Ruhlsdorfer Stra├če na Kreuzbergu) i Wilhelmsaue 18 na Wilmersdorfie.. Alexander Br├╝ckner ze swoich 83 lat ┼╝ycia 58 sp─Ödzi┼é w Berlinie, z czego 43 jako profesor filologii s┼éowia┼äskiej na utworzonym w 1810 roku Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma (obecny Uniwersytet Humboldt├│w w Berlinie).

Był jednym z pierwszych slawistów w Berlinie, uczonym, który podniósł slawistykę do rangi równej filologii angielskiej czy romańskiej.

Nomen omen profesor nazywa┼é si─Ö Br├╝ckner, Br├╝cke znaczy most. Nie dociekam, sk─ůd pochodzi jego nazwisko, od jakich budowniczych most├│w si─Ö wywodzi. Profesor Br├╝ckner te mosty budowa┼é, mi─Ödzy narodami, kulturami, j─Özykami. Nieuwik┼éany w polityk─Ö, cho─ç tego od niego wymagano, mianuj─ůc go profesorem pruskiej uczelni, by┼é tytanem pracy, a przy tym cz┼éowiekiem niezwykle skromnym, nie┼Ťmia┼éym, podobno cierpi─ůcym na agorafobi─Ö, nie szukaj─ůcym kontakt├│w z innymi. Swoje wyk┼éady planowa┼é rzekomo na 7 rano licz─ůc na to, ┼╝e nikt nie przyjdzie. Gdy jednak wyk┼éada┼é, robi┼é to doskonale. Los oszcz─Ödzi┼é mu dramatu wybuchu wojny. Przeczuwa┼é jednak nadchodz─ůce zagro┼╝enie. Umar┼é wieczorem 24 maja 1939 roku. Rok p├│┼║niej umar┼éa jego ┼╝ona. Oboje le┼╝─ů na cmentarzu Parkfriedhof Tempelhof, na polu 34.

Gr├│b okala ┼╝ywop┼éot, w tej chwili prosto i dok┼éadnie przecinamy przez pracownik├│w ju┼╝ nie cmentarza tylko zieleni miejskiej. Pomnik, raczej niepierwotny, odnowiony podobno w latach 60 lub 70, napis na pewno z tego w┼éa┼Ťnie czasu, po niemiecku z b┼é─Ödem, szkoda. A mo┼╝e profesor machn─ů┼éby na to r─Ök─ů. Sam m├│wi┼é podobno z obcym akcentem i z obco brzmi─ůc─ů fonetyk─ů. Wymawia┼é die Dejtschen und die Prejsen (zamiast die Deutschen und die Preu├čen), ┼╝egnaj─ůc si─Ö m├│wi┼é zum Wiedersehen, zamiast auf Wiedersehen.

Gr├│b si─Ö osta┼é dzi─Öki zaanga┼╝owaniu i determinacji Ewy Marii Slaskiej i Ani Kuzio-Weber, do kt├│rych potem do┼é─ůczy┼éo kilka innych os├│b, tu niewymienionych.
Jest ma┼é─ů wysp─ů w┼Ťr├│d z┼éotych li┼Ťci tegorocznej jesieni. Osamotniony trwa w┼Ťr├│d grob├│w, kt├│rych ju┼╝ nie ma. Cmentarz ju┼╝ nie jest cmentarzem, a jeszcze nie jest parkiem. W okolicy nie ma du┼╝o kamienic, blok├│w, dom├│w, a wi─Öc ma┼éo jest tu spaceruj─ůcych.

Pierwszy raz, gdy tu przyjecha┼éam, wchodz─ůc od ulicy Sch├Ątzelbergstra├če, mia┼éam troch─Ö czasu, ┼╝eby znale┼║─ç gr├│b, rozejrze─ç si─Ö wok├│┼é i poczeka─ç na admink─Ö i innych, kt├│rzy przynajmniej raz do roku odwiedzaj─ů gr├│b profesora. Czeka┼éam i czu┼éam si─Ö bardzo nieswojo, patrz─ůc na z┼éote li┼Ťcie, kt├│re zaleg┼éy wsz─Ödzie. My┼Ťla┼éam o mogi┼éach, kt├│rych ju┼╝ tu nie ma, po kt├│rych st─ůpa┼éam.

Drugi raz, gdy tu przysz┼éam, wesz┼éam od strony Gottlieb-Dunkel-Stra├če, g┼é├│wnym wej┼Ťciem, tak samo opuszczonym jak budynek biura cmentarnego i ┼éawki poro┼Ťni─Öte mchem i pokryte li┼Ť─çmi. Czytelny jest napis Tempelhofer Friedhof, mniej czytelny Zur Feierhalle (do domu pogrzebowego). Dom pogrzebowy jak i budynek cmentarny niszczej─ů, oddane naturze, cho─ç nie wiem jakie przeznaczenie ma Feierhalle, bo nagle, gdy sz┼éam, bardzo cicho podjecha┼é do domu pogrzebowego czarny samoch├│d. Od razu przypomnia┼éy mi si─Ö opowie┼Ťci o czarnej wo┼édze, ale to nie by┼éa Wo┼éga, to czarny SUV, chyba elektryczny. Za kierownic─ů siedzia┼éa m┼éoda kobieta.

Nie opuszcza┼éam g┼é├│wnej alei, po drodze mija┼éam numery p├│l, uj─Öcia z wod─ů, mogi┼éy poro┼Ťni─Öte bluszczem, opuszczone po cz─Ö┼Ťci kolumbaria z napisem na zawsze w pami─Öci. Jak d┼éugo trwa zawsze?

W ┼Ťrodku cmentarza s─ů groby wojenne, kt├│re wed┼éug prawa pozostan─ů na zawsze. Jeszcze raz zapytam, jak d┼éugo potrwa zawsze? Nad grobami drzewa gubi─ů li┼Ťcie i odznaczaj─ů po┼Ťmiertnie poleg┼éych ┼╝o┼énierzy, ofiary obu wojen d─Öbowym li┼Ťciem.

Pozostawiono ich samych, profesora i ┼╝on─Ö, na 20 honorowych lat. Co b─Ödzie dalej? Nie wiemy. Z inicjatywy profesora Tadeusza Ulewicza umieszczono w Krypcie Zas┼éu┼╝onych Na Ska┼éce tablic─Ö upami─Ötniaj─ůc─ů Aleksandra Br├╝cknera. Profesor by┼é samotnikiem z wyboru. Los sprawi┼é, ┼╝e takim pozosta┼é nawet po ┼Ťmierci.

Korzysta┼éam z wiadomo┼Ťci znalezionych w sieci, w┼éasnych przemy┼Ťle┼ä, obserwacji i jedynej publikacji, kt├│r─ů posiadam: Aleksander Br├╝ckner Ein polnischer Slawist in Berlin, herausgegeben von Witold Ko┼Ťny.


Wiedz─Ö t─Ö na pewno b─Öd─Ö uzupe┼énia─ç w przysz┼éo┼Ťci. Je┼╝eli kto┼Ť m├│g┼éby mi w tym pom├│c, ch─Ötnie skorzystam. Profesor wi─Öksz─ů cz─Ö┼Ť─ç ┼╝ycia sp─Ödzi┼é w Berlinie. By┼é wybitn─ů postaci─ů, kt├│ra zas┼éuguje na tablic─Ö upami─Ötniaj─ůc─ů jego zas┼éugi, umieszczon─ů na przyk┼éad na kamienicy przy Wilhelmsaue 18 na Wilmersdorfie – inny znany adres profesora to dom przy by┼éej Lankwitzstr, niedaleko Hallesches Tor, kt├│ry zosta┼é zniszczony podczas wojny. Ale mo┼╝e w pobli┼╝u jest jaki┼Ť skwer, kt├│ry chcia┼éby by─ç nazwany jego imieniem.


Shut down 2

Tibor Jagielski

“Die Situation ist ernst, aber nicht ernsthaft genug”
Przysłowie niemieckie

————————————————————————-

Teltow – Fleming, Brandenburg, 2010/8/9 (17:00)

– Przyznaj si─Ö – zamyka, ba, zatrzaskuje nagle solidn─ů teczk─Ö akt dzia┼éalno┼Ťci ministerstwa, zwanego potocznie stasi tak, ┼╝e o ma┼éy w┼éos, obci─ů┼éby mi koniec nosa; co zd─ů┼╝y┼éem zobaczy─ç, to to, ┼╝e du┼╝a cz─Ö┼Ť─ç tekstu by┼éa zaczerniona, tak jak i prawie wszystkie nazwiska – …donosi┼ée┼Ť na mnie.
– Edward! – wybucham perlistym tenorem ┼Ťmiechu – by┼éem chyba jedynym, kt├│ry tego nie robi┼é, ha, ha, ha, je┼Ťli chcesz, to natychmiast id─Ö do mojego adwokata i z┼éo┼╝─Ö w tej sprawie o┼Ťwiadczenie, ha, ha, ha – ┼Ťmiej─Ö si─Ö, nadal rozgl─ůdaj─ůc si─Ö po dziedzi┼äcu; w jednym rogu stoi m─Ö┼╝czyzna z psem, takim cielakiem, kt├│ry, jak ugryzie, to adieu ko┼äczyno, a kilka metr├│w dalej siedzi na krze┼Ťle kobieta z torebk─ů, w kt├│rej, zaczynam fantazjowa─ç, by─ç mo┼╝e, znajduje si─Ö ma┼éy miotacz gazowy (snajpera na dachu na pewno nie ma, bo na co┼Ť takiego mojego Edwarda na pewno nie sta─ç) – i to odkry┼ée┼Ť po, jezus, maria – ┼Ťmiej─Ö si─Ö nadal – trzydziestu latach?!
– Po co ta ca┼éa maskarada? Ten wyjazd poza teren miasta? Po choler─Ö ci  ten pies i ten wymoczek ze smycz─ů?
 No i ta baba?
– To jest pani adwokat i cz┼éonek najwi─Ökszej partii w niemczech – m├│wi Edward
– Jakiej? Najwi─Ökszej? – wr─Öcz wyj─Ö ze ┼Ťmiechu, a ┼ézy zaczynaj─ů mi sp┼éywa─ç po policzkach.
– Co to jest? Przes┼éuchanie? Czy ju┼╝ s─ůd? A wyrok tez zapadnie? I… – milkn─Ö nagle.
Biedne te psy, my┼Ťl─Ö, biedne, nieszcz─Ösne zwierz─Öta.

————————————————————————-


Berlin, 2010/8/9/  (mniej wi─Öcej dwie godziny p├│┼║niej, u Edwarda, przy swimming pool-u)

Dopiero teraz pojmuj─Ö, jaki on jest zniszczony, ledwo si─Ö porusza umys┼éowo, wspomina co┼Ť  o Katyniu, o Smole┼äsku…
Idziemy razem do jego biura w piwnicy, bo chce mi co┼Ť pokaza─ç w kompie (…*)


————————————————————————-


…* Kilka miesi─Öcy p├│┼║niej Edward umar┼é. Cho─ç dzielnie walczy┼é o powr├│t do zdrowia, po  tym jak otruto go w Moskwie, nigdy ju┼╝ naprawd─Ö nie stan─ů┼é na nogi, a katastrofa smole┼äska dos┼éownie go  dobi┼éa.
Umar┼é tak┼╝e jego blog, na kt├│rym pisa┼éem u niego (ponownie) w latach 2008 – 2010 i kilkaset godzin mojej, g┼é├│wnie translatorskiej, pracy  posz┼éo znowu na marne i znikn─Ö┼éo w elektronicznych czelu┼Ťciach molocha zwanego internet.

————————————————————————-

Konstantinos Kavafis

Dla wielu ludzi nadchodzi godzina
gdy im przychodzi wielkie Tak powiedzie─ç lub
wielkie Nie.
Wtedy widzisz, kto ju┼╝ gotowe maj─ůc Tak,
wybiega prosto ku chwale swej i przekonaniu.
Ten, kt├│ry przeczy – nie ┼╝a┼éuje; spytany
znowu ÔÇô Nie, powt├│rzy.
Lecz owo ÔÇô sprawiedliwe ÔÇô Nie, skrzywi mu
┼╝ycie.

spolszczył T.J.

Wspomnienia o Maryli (6)

Magdalena Ciechomska

Trwaj─ů rozgrywki Euro 2021. Dlatego pocz─ůtek b─Ödzie o futbolu.

Przypominam sobie, ┼╝e Maryla zainteresowa┼éa si─Ö pi┼ék─ů no┼╝n─ů w czasie, gdy t┼éumaczy┼éa co┼Ť dla jakiej┼Ť organizacji sportowej. Wtedy zacz─Ö┼éa ogl─ůda─ç mecze. Szybko odkry┼éa, ┼╝e naprawd─Ö interesuj─ůce s─ů rozgrywki dopiero od pierwszej ligi wzwy┼╝, wi─Öc najch─Ötniej ogl─ůda┼éa mistrzostwa. Pami─Ötam Mundial w 1990 roku, ju┼╝ po upadku Muru Berli┼äskiego. By┼éam wtedy w Berlinie. Niemcy prze┼╝ywali eufori─Ö jednoczenia podzielonego kraju i bardzo potrzebowali zwyci─Östwa, kt├│re zreszt─ů osi─ůgn─Öli. Maryla pocz─ůtkowo kibicowa┼éa dru┼╝ynie Kamerunu, poniewa┼╝ ich mecze wyr├│┼╝nia┼éy si─Ö niespotykan─ů dot─ůd dynamik─ů i prawie tanecznymi sekwencjami, wykonywanymi przez pi┼ékarzy. P├│┼║niej jej faworytami zostali W┼éosi, ostatecznie jednak to Niemcy zdobyli mistrzostwo. Ten w┼éa┼Ťnie mecz ogl─ůda┼éy┼Ťmy razem, w mieszkaniu Romana, od kt├│rego Maryla wynajmowa┼éa pok├│j. Ja wtedy korzysta┼éam z uprzejmo┼Ťci naszej niemieckiej znajomej, Heike, mieszkaj─ůcej przy Gleditschstrasse. Transmisja sko┼äczy┼éa si─Ö po godzinie 22, a ja musia┼éam dotrze─ç z Kreuzbergu do mieszkania Heike. Pami─Ötam radosny, roz┼Ťpiewany t┼éum m┼éodych ludzi w metrze, nad moj─ů g┼éow─ů kto┼Ť otworzy┼é z hukiem butelk─Ö szampana, a piana wyla┼éa mi si─Ö na g┼éow─Ö, co spowodowa┼éo chwilow─ů konsternacj─Ö i przeprosiny oraz pytania, czy si─Ö nie gniewam? Odpowiedzia┼éam, ┼╝e sk─ůd┼╝e, wcale, w takiej chwili! Jednak do wsp├│lnego picia nie chcia┼éam si─Ö przy┼é─ůczy─ç. Wym├│wi┼éam si─Ö brakiem kubka, co przez przestrzegaj─ůcych higieny Niemc├│w przyj─Öte zosta┼éo ze zrozumieniem. To by┼é ostatni kurs metra, autobus nocny nie jecha┼é w moim kierunku, musia┼éam odby─ç nocny spacer po mie┼Ťcie. By┼éa pogodna noc, mija┼éam grupki rozgadanych, weso┼éych ludzi. To jedno z moich najprzyjemniejszych wspomnie┼ä z Berlina. Heike przywita┼éa mnie nachmurzona i z┼éa. Ona, feministka, ÔÇ×zielona i alternatywnaÔÇŁ, jak si─Ö wtedy m├│wi┼éo, o zdecydowanie lewicowych pogl─ůdach, stwierdzi┼éa od razu, ┼╝e to za du┼╝o ÔÇô i mistrzostwo ┼Ťwiata w futbolu i zjednoczenie. Ba┼éa si─Ö ÔÇ×niemieckiej dumyÔÇŁ, kt├│ra, jej zdaniem, mog┼éa obudzi─ç demony przesz┼éo┼Ťci. Jako┼Ť nie podziela┼éam jej obaw. Przez ca┼éy ten rok mojego pobytu w Berlinie, rok po obaleniu muru, poddawa┼éam si─Ö wszechobecnemu nastrojowi ┼Ťwi─Öta.

21 lipca 1990 roku na Placu Poczdamskim odby┼é si─Ö koncert The Wall Live in Berlin. Obie z Maryl─ů od┼╝a┼éowa┼éy┼Ťmy ci─Ö┼╝ko zarobione marki i naby┼éy┼Ťmy najta┼äsze wej┼Ťci├│wki. Spe┼éni┼éo si─Ö jedno z moich ÔÇ×nastoletnichÔÇŁ marze┼ä, z czas├│w, gdy muzyki Pink Floyd mog┼éam s┼éucha─ç tylko z radia lub kaset do starego Grundiga. No i czu┼éam wtedy, podryguj─ůc na trawie razem z t┼éumem, ┼╝e dzieje si─Ö co┼Ť niezwyk┼éego. Historia tworzy┼éa si─Ö w rytmie rocka, my┼Ťla┼éam wtedy, ┼╝e ju┼╝ tak powinno zosta─ç, ┼╝adnych mur├│w, ┼╝adnych wojen, strza┼é├│w, bomb.

Maryla uwielbia┼éa takie imprezy. W Polsce co roku je┼║dzi┼éa latem do Jarocina, w Berlinie czasem wola┼éa zaoszcz─Ödzi─ç nawet na jedzeniu, ┼╝eby p├│j┼Ť─ç na koncert. Prawdziwym cudem by┼é wtedy dla niej walkman, mog┼éa s┼éucha─ç swojej ulubionej muzyki stale, w sklepie, na spacerze, w komunikacji miejskiej. Wtedy by┼éo to reggae, potem przysz┼éa faza metalu. Przeplata┼éo si─Ö to u niej z muzyk─ů klasyczn─ů, operow─ů. Mia┼éa poka┼║n─ů kolekcj─Ö p┼éyt, kt├│re zostawi┼éa w spadku naszemu synowi. On tak┼╝e jest melomanem. I te┼╝ s┼éucha wszystkiego, od opery po rocka, no, mo┼╝e metal nie znajduje u niego specjalnego uznania.

Zainteresowanie futbolem dzieli┼éa Maryla ze swoim partnerem, Dirkiem. Opowiada┼éa, ┼╝e przed wa┼╝niejszymi rozgrywkami mi─Ödzynarodowymi, kt├│re oczywi┼Ťcie ogl─ůdali wsp├│lnie, robili zak┼éady. Ka┼╝de kibicowa┼éo jednej z dru┼╝yn. Potem razem szli na kolacj─Ö, do knajpy z kuchni─ů kraju zwyci─Öskiej reprezentacji, a p┼éaci┼é kibic dru┼╝yny, kt├│ra przegra┼éaÔÇŽ

Nigdy osobi┼Ťcie nie pozna┼éam Dirka, znam go tylko z opowiada┼ä i fotografii. Kilka razy, z okazji ┼Ťwi─ůt Bo┼╝ego Narodzenia i Wielkanocy dostali┼Ťmy od niego kartk─Ö z ┼╝yczeniami. To by┼é wolny zwi─ůzek dwojga ludzi o wysokim poczuciu niezale┼╝no┼Ťci. Dzie┼ä po pogrzebie Maryli do naszej bramy zadzwoni┼é kurier Poczty Kwiatowej. Przekaza┼é nam bukiet jedenastu ogromnych bia┼éych r├│┼╝ i kondolencje podpisane przez Dirka.