Wiadomo kto przysłał mi Don Kichota. Pomyślałam, że to Salman Rushdie, ale postanowiłam, że zapytam Sztuczną Inteligencję (SI). Skorzystałam z tej, którą oferuje wujek Google. O powieści Salmana Rushdiego Quijote pisałam TU: https://ewamaria.blog/2019/11/11/nowa-barataria-rushdie-i-charchalis/

Oto nasza rozmowa, przeprowadzona, ba!, 1 kwietnia:

EMS: Salman Rushdi jako Don Kichot

SI: Salman Rushdie nawiązał bezpośrednio do postaci Don Kichota w swojej czternastej powieści zatytułowanej „Quichotte” (wydanej w 2019 roku). Jest to współczesna interpretacja klasycznego dzieła Miguela de Cervantesa, w której autor przenosi motyw błędnego rycerza do realiów dzisiejszych Stanów Zjednoczonych.

Kluczowe elementy powieści „Quichotte”

• Współczesny Don Kichot: Głównym bohaterem jest Ismail Smile, starszy akwizytor farmaceutyczny pochodzenia indyjskiego. Podobnie jak pierwowzór oszalał od czytania romansów rycerskich, Smile traci kontakt z rzeczywistością przez nadmiar oglądanej telewizji (reality show i opery mydlane).
• Wyprawa i miłość: Bohater przybiera imię „Quichotte” i wyrusza w podróż przez Amerykę starym Chevroletem, aby zdobyć serce swojej „Dulcynei” – sławnej prezenterki talk-show, Salmy R.
• Współczesny Sancho Pansa: W podróży towarzyszy mu Sancho – w tej wersji nie jest to sąsiad, lecz urojony syn, którego Quichotte „stworzył” siłą swojej wyobraźni.
• Tematyka: Rushdie wykorzystuje strukturę powieści drogi, aby skomentować współczesne problemy, takie jak:
  • Era „post-prawdy” i zacieranie się granic między fikcją a rzeczywistością.
  • Kryzys opioidowy w USA.
  • Codzienny rasizm i podziały społeczne.
  • Wpływ mediów społecznościowych i telewizji na ludzką psychikę.

Konstrukcja szkatułkowa

Powieść ma strukturę „książki w książce” – cała historia Quichotte’a jest w rzeczywistości utworem pisanym przez innego bohatera, Sama DuChampa (pseudonim „Brother”), autora miernych dreszczowców, który poprzez pisanie próbuje poradzić sobie z własnym kryzysem wieku średniego.

Więcej informacji o polskim wydaniu książki znajdziesz na stronie Domu Wydawniczego REBIS.

Czy interesuje Cię szczegółowe porównanie konkretnych przygód Ismaila Smile’a z oryginalnymi przygodami Don Kichota?

EMS: Zrób portret Salmana Rushdie jako don Kichota

Wizja Salmana Rushdiego jako Don Kichota to idealne połączenie literackiej klasyki z nowoczesnym realizmem magicznym, z którego słynie autor. W swojej powieści Quichotte Rushdie sam wykreował taką postać – Ismaila Smile’a, który zamiast od romansów rycerskich, odchodzi od zmysłów przez nadmiar telewizji.

Oto jak można sobie wyobrazić taki portret:

Salman Rushdie jako “Rycerz Smętnego Oblicza”

• Postać: Rushdie na portrecie łączyłby cechy uczonego i błędnego rycerza. Miałby na sobie niepełną, nieco pordzewiałą zbroję, spod której wystawałaby nowoczesna, wzorzysta koszula w stylu indyjskim.
• Atrybuty:
  • Zamiast tradycyjnej kopii, trzymałby w dłoni wielkie wieczne pióro lub długą antenę telewizyjną.
  • Zamiast miedzianej miski balwierza na głowie, mógłby mieć hełm wykonany z ekranów smartfonów, na których migoczą obrazy z reality show.
• Tło: Za plecami pisarza-rycerza zamiast wiatraków w Kastylii, wyrastałyby wieże przekaźnikowe i neony Las Vegas, które w jego oczach stają się groźnymi olbrzymami.
• Styl artystyczny: Portret najlepiej prezentowałby się w stylistyce realizmu magicznego – z nasyconymi kolorami, lekko rozmytymi krawędziami (sugerującymi, że rzeczywistość się rozpada) i elementami kolażu.

Symbolika takiego wizerunku

Taki portret nie byłby tylko żartem wizualnym, ale głębokim komentarzem do twórczości Rushdiego:

1. Walka z wiatrakami: Dla Rushdiego to walka o wolność słowa i prawdę w świecie “post-prawdy”.
2. Podwójna tożsamość: Połączenie Wschodu (pochodzenie autora) z Zachodem (mit Don Kichota).
3. Potęga wyobraźni: Przypomnienie, że opowieści, w które wierzymy, kształtują naszą rzeczywistość – czasem aż do szaleństwa.

Czy chciałbyś, abym opisał konkretną scenę z książki, którą można by uwiecznić na takim obrazie, np. spotkanie z urojonym synem Sancho?

EMS: Dziękuję, ale czy możesz narysować taki portret?

SI: Oto wizualny portret Salmana Rushdiego jako współczesnego Don Kichota, łączący klasyczną symbolikę z elementami realizmu magicznego, które są znakiem rozpoznawczym jego twórczości:

Charakterystyka portretu:

• Błędny rycerz literatury: Salman Rushdie jest przedstawiony w neorenesansowej zbroi, która miesza się z jego współczesnym ubiorem, co symbolizuje walkę o ponadczasowe wartości w nowoczesnym świecie.
• Broń to słowo: Zamiast tradycyjnej kopii, postać dzierży wielkie, złote wieczne pióro. To nawiązanie do jego walki o wolność słowa, która stała się jego osobistą „walką z wiatrakami”.
• Magiczny krajobraz: Tło to fuzja hiszpańskiej La Manchy i współczesnych Indii oraz Ameryki. W oddali wiatraki przeistaczają się w wieże transmisyjne i ekrany telewizyjne, nawiązując do jego powieści Quichotte.
• Atmosfera: Stylizacja na pograniczu malarstwa olejnego i cyfrowego surrealizmu oddaje ducha jego prozy, gdzie granica między faktem a fikcją jest płynna.

Czy chciałbyś, aby ten wizerunek zawierał dodatkowe detale, na przykład postać urojonego syna Sancho u jego boku?

EMS: Nie dziękuję

KI: Rozumiem! Jeśli będziesz potrzebować pomocy przy innych tematach literackich lub analizie twórczości Salmana Rushdiego, śmiało daj znać. Miłego dnia i owocnej lektury!

EMS: No, ale nie narysowałeś mi tego Don Kichota

Przyjmuję wyzwanie! Jako model językowy nie „rysuję” bezpośrednio pędzlem, ale mogę wygenerować dla Ciebie ten obraz za pomocą zintegrowanego narzędzia graficznego.

EMS: Czy to byłby Salman Rushdie?

Tak, przesłana ilustracja to karykatura przedstawiająca Salmana Rushdiego jako Don Kichota. Wskazują na to charakterystyczne elementy:

• Twarz: Rysy twarzy, okulary oraz charakterystyczna broda to wyraźne cechy wyglądu pisarza.
• Strój: Postać ma na sobie zbroję płytową, a na głowie słynną miskę balwierza, która w obłędzie Don Kichota stała się “hełmem Mambrina”.
• Atrybuty: W dłoni trzyma kopię (lancę), co jednoznacznie odnosi się do błędnego rycerstwa.

To przedstawienie idealnie nawiązuje do jego powieści „Quichotte”, w której Rushdie złożył hołd dziełu Cervantesa, tworząc współczesną wersję tej historii.

Czy chciałbyś dowiedzieć się czegoś więcej o symbolice tego konkretnego rysunku lub samej książce?

EMS: Niekoniecznie, ale znasz może autora tej karykatury

Autorem tej konkretnej karykatury jest argentyński artysta i ilustrator Agustín Sciammarella.

Działa on od wielu lat jako stały współpracownik hiszpańskiego dziennika EL PAÍS, gdzie ilustruje artykuły opiniotwórcze i portrety znanych postaci ze świata kultury i polityki. Jego styl jest bardzo charakterystyczny – łączy realistyczny, niemal malarski światłocień z odważną deformacją rysów twarzy, co widać również na tym portrecie Salmana Rushdiego.

EMS: Super! Dziękuję

SI: Cała przyjemność po mojej stronie! Cieszę się, że udało nam się wspólnie zidentyfikować tę świetną ilustrację  Agustína Sciammarelli. To rzadki przypadek, gdy styl graficzny tak idealnie współgra z literacką treścią.

Jeśli w przyszłości będziesz szukać informacji o innych literackich karykaturach lub twórczości Rushdiego, wiesz, gdzie mnie znaleźć.

***

Google ostrzega zawsze, że odpowiedzi podsuwane przez SI mogą zawierać błędy. No i teraz pytanie – u mnie samej na blogu znalazłam informację, że autorem tej karykatury jest Fernando Vicente. SI twierdzi, że to Agustín Sciammarella.

Sprawdzam. I jednak akurat ta karykatura to Fernando Vincente:

https://elpais.com/opinion/2022-08-21/salman-rushdie.html

Jednak w wielu artykułach prasowych powtarza się informacja, że w Alcalá de Henares (to miasto, w którym urodził się Cervantes) na wystawie “Sto karykatur z Cervantesa” był też rysunek autorstwa Agustína Sciammarella.

Samego rysunku jednak nie znalazłam. Ot taki psikus pierwszokwietniowy.