Achtung: Beitrag auf Deutsch und Polnisch – Uwaga: wpis po niemiecku i po polsku
Geboren vor Hundert Jahren, am 6. Oktober 1913, in Berlin-Charlottenburg, Künstlerin und Dichterin, eine von wichtigsten Malerinnen und Bildhauerinnen der modernen Kunst. Das Objekt ‹Le déjeuner en fourrure› aus dem Jahre 1936, dh. ‹Tasse und Teller aus Porzellan, sowie ein Löffel, alles mit einem dünnen Pelzchen überzogen›, ist nicht ihr wichtigstes Werk, aber wohl so ein, das jeder kennt. In der großen Berliner Retrospektive gibt es sie nur als Abbildung. Eigentlich Schade, oder?
Sie war eine emanzipierte, mutige, kreative und exzentrische Frau mit aussergewöhnlichen erotischen Ausstrahlung, die mit den wichtigsten Künstler ihrer Zeit befreundet war, Marcel Duchamps, Max Ernst, Man Ray, und von ihnen fotografiert und porträtiert wurde. Jetzt widmet ihr bis 1. Dezember Martin Gropis Bau in Berlin eine bemerkenswerte Retrospektive.
Meret Oppenheim – wielka artystka, wspaniała kobieta, niezwykła osobowość. Prawdziwa kobieta wyzwolona. Malarka, rzeźbiarka i poetka. Na polskiej Wikipedii potraktowana doprawdy per noga: “Stworzyła tylko jedno znane dzieło, lecz do dziś uważane jest za spektakularne” – mowa oczywiście o futrzanym śniadaniu. (http://pl.wikipedia.org/wiki/Meret_Oppenheim)
Dla artystki słowo było bowiem niezwykle ważne, włączała je w obiekty sztuki, ilustrowała ich sens dołączanym wierszem. Najsłynniejszym jej tomem poetyckim jest “Husch, husch, der schönste Vokal entleert sich”. Jej wiersze zostały zamieszczone w antologii poezji szwajcarskiej „Poszerzenie źrenic”, poezja Szwajcarii niemieckojęzycznej po 1945 roku (wybór i redakcja: Werner Morlang i Ryszard Wojnakowski, Wyd. Atut, Wrocław 2013). Niestety nie mam tej antologii w domu, a zanim ją sprowadzę z Wrocławia, trochę czasu upłynie. Tymczasem chciałam ten wpis zamieścić właśnie dziś, w setną rocznicę urodzin artystki. Jej wiersze przetłumaczyłam więc dla Was sama. Dwa fragmenty i jeden wiersz o wolności.
Von Beeren nährt man sich Jagodami można się pożywić,
mit dem Schuh verehrt man sich. butem obronić.
Husch Husch, der schönste Vokal Sio, sio,
entleert sich. najpiękniejsza zgłoska pustoszeje.
Für dich – wider dich Dla ciebie – przeciw tobie
Wirf alle Steine hinter dich Rzuć za siebie wszystkie kamienie
Und lass die Wände los. I zostaw wszystkie ściany.
***
Endlich!
Die Freiheit!
Die Harpunen fliegen.
Der Regenbogen lagert in den Straßen,
Nur noch vom fernen Summen der Riesenbienen unterhöhlt.
Alle verlieren alle, das sie ach wie oft,
Vergeblich überflogen hatte.
Aber:
Genoveva:
Steif
Auf dem Kopfe stehend
Zwei Meter über der Erde
Ohne Arme.
Ihr Sohn Schmerzereich:
In ihr Haar gewickelt.
Mit den Zähnen bläst
sie ihn über sich her!
Kleine Fontäne.
Ich wiederhole: Kleine Fontäne.
(Wind und Schreie von ferne.)
1933
Nareszcie!
Wolność!
Lecą harpuny.
Tęcze nagromadzone na ulicach,
Wydrążone odległym brzęczeniem wielkich pszczół.
Wszystko stracone wszystko, choć, ach, tak często
Przelatywały nad nimi.
Ale:
Genowefa:
Sztywno
Stojąc na głowie
Dwa metry nad ziemią
Bezręka.
Jej syn PełenMęki
Zaplątany we włosy matki.
A ona wiatr zębami czyni
Okręca go wokół.
Mała fontanna.
Powtarzam: mała fontanna
(wiatr i krzyki z oddali)
1933
PS: Królowa z obciętymi rękami i syn PełenMęki to postaci z baśni Grimma Bezręka dziewczyna: http://www.grimmstories.com/pl/grimm_basnie/bezreka_dziewczyna
Ewa Maria and Friends 